Kosmosda uzun müddət qalmaq astronavtların sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. yeni araşdırma göstərib ki, əgər insan kosmosda altı ay və ya daha çox vaxt keçirirsə, bu, onun beyninə və ümumi fiziki vəziyyətinə müəyyən təsir göstərir, ona görə də növbəti uçuşa qədər ən azı üç il fasilə vermək tövsiyə olunur.

"dogruxeber.tv" Space.com-a istinadən xəbər verir ki, tədqiqatın müəllifləri 30 astronavtın iki həftəlik, altı aylıq və bir illik kosmosa uçuşlarından əvvəl beyinlərini skan ediblər. Astronavtlar evə qayıtdıqdan sonra da skan edilib və iki nəticə müqayisə edilib. Məlum olub ki, Beynəlxalq Kosmik Stansiyada altı aydan çox vaxt keçirmiş astronavtların beyin boşluqları nəzərəçarpacaq dərəcədə genişlənib, beynin sahələri onurğa-beyin mayesi ilə dolu olub.

Serebrospinal maye beyni qoruyur və qidalandırır və tullantı məhsulları çıxarır. İnsan kosmosda olarkən bədənindəki mayelər hərəkət edir və beyin kəllə sümüyünün yuxarı hissəsinə sıxılır ki, bu da beyin boşluqlarının genişlənməsinə səbəb olur.

Tədqiqatda cəmi 30 kosmonavt iştirak edib, onlardan səkkizi iki həftəlik, 18-i altı aylıq missiyanı, dördü isə təxminən bir il orbitdə olub. Alimlər qeyd ediblər ki, onurğa beyni mayesi ilə dolu boşluqların genişlənmə dərəcəsi insanın orbitdə qalma müddətindən asılı olaraq dəyişir. Birinci və ikinci qruplar arasındakı fərq ən çox nəzərə çarpan idi, lakin ikinci və üçüncü qruplar arasındakı fərq daha az idi, yəni altı aydan sonra mədəciklərin böyüməsi yavaşladı. Kosmosda cəmi iki həftə qalan astronavtlar üçün təsir minimal idi, bu da kosmik sənayenin kommersiya seqmenti üçün yaxşı xəbərdir.

Tədqiqatda iştirak edən 11 astronavta missiyalar arasında sağalmaq üçün üç ildən çox vaxt var idi. Lakin hər növbəti uçuşdan sonra alimlər onların beyin boşluqlarının daha da böyüdüyünü müşahidə ediblər. Yeddi astronavtın missiyalar arasında sağalmaq üçün daha az vaxtı var idi, lakin onların vəziyyətlərində ardıcıl uçuşlardan sonra boşluqlar da daha az böyüdü.

Alimlər hələ də astronavtların sağalması üçün nə qədər vaxt lazım olduğunu dəqiq bilmirlər, lakin təhlillər göstərib ki, beyin uçuşdan 6-7 ay sonra ilkin səviyyəsinin təxminən 55-64%-nə qədər bərpa olunur. Əldə edilən məlumatlara əsasən, elm adamları boşluqların tam bərpasının ən azı üç il çəkdiyini güman edirdilər.

Bu tədqiqatın nəticələri gələcək uzunmüddətli kosmik missiyalar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edə bilər; Məsələn, NASA tərəfdaşları ilə birlikdə astronavtların Ayda bir müddət qalacaqları Artemida missiyasını yerinə yetirməyə hazırlaşır. Bundan başqa, gələcəkdə insanların uzaq kosmosa, o cümlədən Marsa göndərilməsi də planlaşdırılır.

dogruxeber.tv
Jalə asiman