gundem / Cəmiyyət
8.08.2025
Güzgüyə baxarkən gördüyüm mən – əslində kimdir?
İnsan bəzən sadəcə üzünü yumaq, saçını daramaq və ya paltarını yoxlamaq üçün güzgüyə baxır. Amma bir anlıq dayanıb, gözlərinin içinə baxsa... nə görür? Gördüyü sadəcə fiziki simasıdır, yoxsa o anda keçmişindən, qorxularından, yalanlarından və arzularından ibarət bir “mən”in qısa görüntüsü?
“dogruxeber.tv” olaraq mövzu ilə bağlı apardığımız psixoloji mənbələrə əsasən, güzgü sadəcə əksi göstərmir — o, insanın özünə verdiyi ən dürüst sualdır: “Mən kiməm?” Bir çox insanlar güzgüyə baxmaqdan çəkinir, çünki gördükləri özləri deyil — ya qocalmış bir üz, ya yorğun gözlər, ya da qırılmış inamdır. Digərləri isə saatlarla güzgünün qarşısında vaxt keçirir, sanki itirdikləri kimliyi orada axtarır.
Bu baxışın ən maraqlı tərəfi isə ondadır ki, bəzi insanlar güzgüyə baxmaqdan həqiqi qorxu hissi yaşayırlar. Psixologiyada bu hal “spektrofobiya” adlanır — yəni güzgüdəki əksindən, ya da ümumiyyətlə güzgüdən qorxma. Bu fobiya bəzən uşaqlıqda yaşanmış psixoloji travmalar, bəzən isə irrasional inanclar səbəbilə yaranır. Güzgüyə uzun müddət baxdıqda insanın “özünə yadlaşması”, yəni tanıdığı simada qəribəlik hiss etməsi də bu qorxunu dərinləşdirə bilər.
Təsadüfi deyil ki, tarix və mifologiyada güzgü həmişə sirli, magik və bəzən təhlükəli bir obyekt kimi təqdim olunub. Qədim Misirdə güzgü “ruhun qapısı” sayılırdı. Slavyan xalqları inanırdı ki, güzgü gecələr ruhlar aləminə açılan pəncərədir. Çində güzgü cinləri qovmaq üçün istifadə edilirdi. Avropada isə güzgünün qarşısında ruh çağırmaq və ya gələcəyi görmək üçün müxtəlif ayinlər keçirilirdi. Bu inamlar hələ də bəzi ailələrdə yaşamaqdadır — məsələn, evdə kimsə vəfat etdikdə güzgünün üzərini örtmək, qırılmış güzgünü dərhal evdən çıxarmaq və ya gecə güzgüyə baxmamaq kimi adətlər.
“dogruxeber.tv” yazır ki, bütün bu inamlar və qorxular göstərir ki, güzgü sadəcə əşyadır demək sadəlövhlük olardı. O, insanın özü ilə qarşılaşdığı, bəzən barışdığı, bəzən isə qorxduğu bir məkandır. Bəlkə də güzgünün sirri elə bundadır: sənə heç kimin deyə bilmədiyini göstərmək gücündə olması.
Əgər bir gün güzgüyə baxanda gözlərində bir az daha dərinlik, bir az daha sakitlik, bəlkə bir az da təmizlik görürsənsə – bu, dəyişməyə başladığının, özünlə barışmağa başladığının əlamətidir. Çünki insan yalnız güzgüdə deyil, öz içində əks olunanda tamam olur.


