gundem / sosial / Təhsil / Cəmiyyət
27.08.2025
Tələbə kirayələri: qiymətlər od tutub yanır, nəzarət haradadır?
Yeni tədris ilinə sayılı günlər qalıb. Valideynlər və tələbələr üçün isə bu dövr əvvəlki illərlə müqayisədə daha çətin, daha gərgin keçir. Əvvəlki illərdə yalnız təhsil haqqını qarşılamaq problem idisə, indi tələbənin yaşayışı üçün əsas olan kirayə, ərzaq, geyim və digər gündəlik xərclər əsl yükə çevrilib. Kirayə mənzil bazarındakı qiymət artımı, ali məktəblərdə təhsil haqlarının yüksəlməsi və ümumilikdə həyatın bahalaşması tələbə ailələrini çətin duruma salıb.
“dogruxeber.tv” olaraq bu mövzuya dərindən baxdıq.
Bakı başda olmaqla, iri şəhərlərdə kirayə mənzil bazarında qiymətlər son 2 ildə kəskin artıb. Əgər əvvəlcə tələbələr 300-400 manat arasında ev tapa bilirdisə, indi ən ucuz mənzil belə 500 manatdan başlayır. Qeydiyyatsız, şəraitsiz və ya bir neçə nəfərlə birlikdə yaşamağa məcbur edən evlər belə yüksək qiymətlə təqdim olunur. Ev sahibləri sentyabr ayını “gəlir mövsümü” hesab etdiklərindən, qiymətləri süni şəkildə artırırlar. Bu sahədə heç bir nəzarət, tənzimləmə mexanizmi yoxdur.
Təkcə mənzil kirayəsi deyil, təhsil haqları da bahalaşıb. Dövlət universitetlərinin bir çoxunda illik ödənişlər 100-300 manat arası artırılıb. Bəzi özəl universitetlərdə isə bu artım daha kəskin hiss olunur – 3 000 manatdan 5 000 manata qədər yüksələn fakültələr var. Maraqlıdır ki, bu artımlar heç bir ciddi infrastruktur yeniliyi, tədris keyfiyyətində dəyişiklik və ya müəllim heyətinin səviyyəsində yüksəliş olmadan tətbiq olunur.
Üstəlik, qiymət artımı yalnız kirayə və təhsil haqqı ilə bitmir. “dogruxeber.tv” olaraq apardığımız monitorinq göstərdi ki, 2023-cü ilin sonundan bu yana əsas ərzaq məhsulları – çörək, yağ, süd məhsulları və toyuq ətinin qiyməti 15-40% arası, geyim və məişət əşyaları isə 20-50% arası bahalaşıb. Tələbə üçün bu artımlar real yaşayış xərclərini ikiqat artırır. Universitetə daxil olmaq nə qədər çətindirsə, oxumaq və yaşamaq ondan qat-qat daha çətin hala gəlib.
Ən pisi isə odur ki, bu vəziyyətlə bağlı heç bir dövlət qurumu açıqlama vermir. Qiymətlərin hansı əsasla artdığı, tənzimləmənin nə vaxt aparılacağı ilə bağlı rəsmi mövqe yoxdur. Mənzil bazarında nəzarət yoxdur, təhsil haqlarının artımına heç bir ictimai müzakirə aparılmadan qərar verilir. Bütün yük isə tələbənin və onun ailəsinin çiyinlərinə düşür.
“dogruxeber.tv” olaraq hesab edirik ki, bu vəziyyətin davamı sosial narazılığı daha da artıracaq. Tələbə yalnız oxumaq yox, yaşamaq da istəyir. Amma bu şəraitdə yaşamaq deyil, güclə tab gətirmək olur.


