Son illərdə ölkədə sosial-iqtisadi problemlər fonunda gənc ailələrin qarşılaşdığı ən ciddi çətinliklərdən biri də mənzil probleminin getdikcə daha çıxılmaz hal almasıdır.

“dogruxeber.tv” olaraq bu problemin dərinliyinə nəzər saldıqda, aydın olur ki, kirayə bazarındakı süni qiymət artımları, ipoteka şərtlərinin qeyri-real səviyyədə sərt olması və gəlir imkanlarının bu tələblərlə ayaqlaşa bilməməsi səbəbindən bir çox ailə üçün sabah tamamilə qeyri-müəyyən qalır.

Paytaxtda və iri şəhərlərdə mənzil kirayələrinin qiyməti aylıq gəliri güclə dolanan insanlar üçün demək olar ki, əlçatmazdır. Mərkəzdən uzaq ərazilərdə belə, təmirsiz və şəraitsiz evlər üçün tələb olunan məbləğlər orta əməkhaqqı ilə yaşayan bir ailənin aylıq büdcəsinin yarısından çoxunu udur. Nəticədə, minlərlə ailə nə ev ala bilir, nə də kirayədən çıxış yolu tapa bilir. Kirayədə yaşamaq artıq müvəqqəti yox, daimi həyat tərzinə çevrilib.

İpoteka mexanizmləri isə kağız üzərində mövcud olsa da, praktiki baxımdan gənc ailələrin böyük əksəriyyəti üçün istifadəolunmaz vəziyyətdədir. Bankların tələb etdiyi ilkin ödəniş faizi, gəlir arayışları, kredit tarixçəsi və digər şərtlər onu göstərir ki, bu sistem əsasən yalnız yüksək gəlirli və sosial təminatlı təbəqə üçün nəzərdə tutulub. Kredit faizlərinin real bazar dəyərləri ilə deyil, bankların öz maraqları ilə tənzimlənməsi isə vəziyyəti daha da ağırlaşdırır. Bəzən vətəndaşa bir otaqlı mənzil üçün verilən kreditin faiz dərəcəsi, həmin mənzilin real dəyərini bir neçə ilə ikiqat artırır.

Bank sektorunun mənzil ehtiyacını fürsətə çevirməsi, sosial problemdən kommersiya aləti kimi istifadə etməsi də narahatlıq doğuran məqamlardandır. Hələ bunun üstünə gələn sığorta, komissiya və digər məcburi ödənişlər ümumi yükü daha da artırır. Nəticədə insanlar illərlə işləyib, qənaət edib, yenə də mənzil sahibi ola bilmir.

Dövlətin müəyyən sosial ipoteka təşəbbüsləri olsa da, bu imkanlardan faydalana bilənlərin sayı real tələbatla müqayisədə olduqca azdır. Çünki həmin proqramlara qəbul şərtləri də kifayət qədər sərtdir və çox az insan bu çərçivəyə sığır. Tələbat kütləvidir, təklif isə çox məhduddur. Bu səbəbdən ipoteka sistemi də, kirayə bazarı da sadə vətəndaş üçün eyni dərəcədə əlçatmaz qalır.

Bu vəziyyətin uzunmüddətli nəticələri isə həm demoqrafik, həm də sosial baxımdan ciddi risklər yaradır. Ailələr ya evlənməyə gecikirlər, ya da sabit şəraitin olmaması səbəbilə dağılma təhlükəsi ilə üz-üzə qalırlar. Həyatın ən əsas dayaqlarından biri – ev sahibi olmaq – sadə bir arzudan lüks istəyə çevrilir.

“dogruxeber.tv” olaraq qeyd edirik ki, mənzil məsələsi təkcə şəxsi problem deyil, bu, cəmiyyətin sabitliyini, sosial rifahını və gələcək nəsillərin dayanıqlılığını müəyyən edən vacib bir məsələdir. Kirayə həyatı qapısı hər an açıla biləcək, amma heç vaxt bağlana bilməyən bir sabah deməkdir. Belə bir gələcəklə cəmiyyətin sağlam şəkildə irəliləməsi isə mümkün görünmür.