Bakının metropoliten sistemi, şəhərin alt qatlarında yüz kilometrlərlə uzanan, özlüyündə ayrıca bir mühəndis dünyasıdır. Bu sistemin dərinliklərində elə yerlər var ki, adi sərnişinlər heç vaxt görmür, lakin hər gün on minlərlə insanın təhlükəsiz hərəkəti həmin yerlərin sayəsində mümkündür.

“DogruXeber.tv” yazır ki, paytaxtın metro tunellərinin ümumi uzunluğu artıq 40 kilometrdən çoxdur və bəzi yerlərdə dərinlik 60 metrə qədər çatır. Məsələn, “28 May” və “Sahil” stansiyaları arasındakı tunel, şəhərin yeraltı sularının ən sıx olduğu ərazidən keçir və bu hissədə su axınlarının qarşısını almaq üçün beton korpus əlavə izolyasiya qatları ilə möhkəmləndirilib.

Bakı metropoliteni ilk illərdən etibarən unikal geoloji şəraitdə inşa olunub. Şəhərin torpaq strukturu müxtəlif təbəqələrdən ibarətdir — gil, qum, duz və yeraltı su qatlarının çoxluğu mühəndislər üçün daim çətinlik yaradıb. Buna görə də 1960-cı illərdə ilk xətlərin qazılması zamanı xüsusi sovet texnologiyası – dondurulmuş torpaq üsulu tətbiq edilmişdi. Bu üsulda tunel istiqamətindəki torpaq süni şəkildə dondurulur, sonra qazma aparılırdı. Hazırda isə müasir TBM (tunnel boring machine) avadanlıqları istifadə olunur, xüsusilə Xocəsən deposuna aparan yeni xətt bu texnologiya ilə qazılıb. “DogruXeber.tv” qeyd edir ki, həmin tunel 1,182 metr uzunluğundadır və tamamilə yeraltı rejimdə, yüksək su təzyiqi altında tikilib.

Metropolitenin “görünməyən” hissəsi yalnız sərnişin xətlərindən ibarət deyil. Şəhərin altında onlarla texniki tunel, rabitə keçidi, havalandırma sistemi və fövqəladə hallarda istifadə olunan keçidlər mövcuddur. Bəzi tunellər stansiyaları bir-biri ilə bağlayır, digərləri isə təmizlik, təhlükəsizlik və təmir məqsədilə istifadə olunur. Metro işçiləri arasında bu sahələr “səssiz zona” adlandırılır, çünki orada heç bir səs-küy, nə də insan hərəkəti hiss olunmur. Ən dərin texniki tunellərdən biri “Nərimanov” və “Gənclik” stansiyaları arasında yerləşir — burada ventilyasiya sistemi, kabel kanalları və fövqəladə hallarda istifadə edilən xidmət yolları yerləşir.

Tunellərdə mikroiqlim şəraiti də xüsusi nəzarətdə saxlanılır. Temperatur il boyu 18–20°C arasında qalır və rütubət səviyyəsi 60%-dən yuxarı olmur. Bunun üçün güclü ventilyasiya qurğuları və hava dəyişmə sistemləri fəaliyyət göstərir. Son illərdə mobil operatorların köməyi ilə metro tunellərinin böyük hissəsində 4G şəbəkə təmin olunub, beləliklə, yeraltı rabitə infrastrukturu da genişlənib. Bu, təhlükəsizlik sistemlərinin real vaxtda işləməsinə imkan yaradır. Eyni zamanda, stansiyalar arasında xüsusi siqnal kabelləri və sensorlar yerləşdirilib ki, hər hansı texniki nasazlıq və ya vibrasiya qeydə alınarsa, dərhal nəzarət mərkəzinə ötürülsün.

Bütün bu kompleks struktura baxmayaraq, Bakının metropoliteni yalnız nəqliyyat sistemi deyil, həm də bir mühəndislik laboratoriyasıdır. Yeraltında işləyən yüzlərlə mütəxəssis hər gün bu “gizli şəhərin” sabitliyini qorumaq üçün fəaliyyət göstərir. Onların işi sayəsində sərnişinlər sadəcə eskalatora minib qatar gözləyir, amma bu prosesin arxasında çox mürəkkəb enerji, su, ventilyasiya və təhlükəsizlik sistemi dayanır. Bakı metrosu şəhərin altında sükutla yaşayan, lakin paytaxtın nəfəsi ilə birgə döyünən bir orqanizmdir.