gundem / dunya / maraqli
23.06.2023
İtaliya Teleskopu yerləşdirmək üçün ən sakit yerlər axtarır
İtaliya dünyanın ən qabaqcıl teleskoplarından birinə sahib olmaq üçün Sardiniyanın ucqar bir küncündə istifadə edilməmiş mineral mədəni təklif edir və ümid edir ki, bu yerin qeyri-adi sakitliyi Avropa İttifaqının təsdiqini və maliyyə vəsaitini alacaq.
Yamyaşıl bitki örtüyünün altında 300 metr yerin altında uzanan Sos Enathos qurğuşun və sink mədəni, Roma hökuməti tərəfindən Eynşteyn Teleskopu (ET) adlanan teleskopun yerləşdirilməsi üçün namizəd kimi seçilmişdir.
"dogruxeber.tv" Reuters-ə istinadən bildirir ki, Aİ tərəfindən maliyyələşdirilən sıçrayışlı layihə qravitasiya dalğalarının tədqiqi yolu ilə dərin kosmosu araşdırmaq məqsədi daşıyır və o, yalnız yerin vibrasiyaları minimal olduqda onlarla işləyə bilər.
2021-ci il Fizika üzrə Nobel Mükafatı laureatı Giorgio Parisi Reuters-ə bildirib ki, "Bu, bizə... təxminən 14 milyard il əvvəl Böyük Partlayışın baş verdiyi zamana çox yaxın hadisələri görməyə imkan verəcək".
Parisi və digər elm adamları mədən ərazinin aşağı seysmik aktivliyi və yaxınlıqda yaşayış məntəqələrinin olmaması səbəbindən ideal olduğunu deyirlər, lakin İtaliya Hollandiya, Almaniya və Belçika arasında bölünmüş bir bölgə olan Meuse-Rhine bölgəsində bir sahədən rəqib təkliflə üzləşir.
Tender rəsmi olaraq gələn ilin sonundan tez verilməyəcək.
İtaliya 1,9 milyard avroluq (2,09 milyard dollar) layihəsinin ölkənin ən yoxsul bölgələrindən biri olan Sardiniya adasına çox ehtiyac duyulan investisiyaları gətirə biləcəyinə mərc edir.
Hökumət, texniki-iqtisadi əsaslandırma da daxil olmaqla, təklifinə 50 milyon avroluq AB-nin pandemiyadan sonrakı bərpa fondlarına artıq sərmayə qoyub.
Qravitasiya dalğaları, Albert Eynşteyn tərəfindən proqnozlaşdırılan məkan və zaman dalğaları, qara dəliklər kimi göy cisimlərinin toqquşması nəticəsində yaranır.
Teleskopun dalğaları tutması və hazırda istifadə olunan interferometrlər kimi tanınan alətlərdə göründüyündən çox daha böyük kainatın həcmini müşahidə etməsi gözlənilir.
İtalyan layihəsinin dizaynı 10 kilometr uzunluğunda qolları olan üçbucaq formalı yeraltı qurğunu nəzərdə tutur.
Hər tunelin sonundakı güzgülər uzunluqları qravitasiya dalğalarının keçidindən təsirlənən lazer şüalarını əks etdirəcək. Uzunluqdakı bu minimal dəyişikliklər ET tərəfindən təhlil ediləcəkdir.
dogruxeber.tv
Asiman Əsədsoy



