gundem / dunya
14.03.2024, 15:15
Astronomlar Yer yaxınlığında "ulduz yeyən" qara dəlik tapdı
Havay Universitetinin (UH) Astronomiya İnstitutunun amerikalı alimləri superkütləvi qara dəlik tərəfindən istehlak edilən ulduzun Yerə ən yaxın nümunəsini aşkar ediblər. Bu proses planetimizdən 160 milyon işıq ili uzaqlıqda yerləşən Şir bürcündə baş verir.
"dogruxeber.tv" xəbər verir ki, araşdırma UH-nin rəsmi saytında dərc edilib.
"Ulduzları məhv edən qara dəliklər əvvəllər müşahidə olunsa da, görünən işıqdan istifadə edərək bu qədər yaxın gördüyümüz ilk hadisədir. Bu, bizə superkütləvi qara dəliklərin necə böyüdüyünü və ətraflarında material topladığını daha yaxşı başa düşməyə imkan verə bilər", deyə tədqiqatın həmmüəllifi Uilyem Hugendam bildirib.
Bir ulduzun qara dəlik tərəfindən istehlak edilməsi prosesinə gelgit pozulması hadisəsi və ya TDE deyilir. Bu, ulduzların kütləsi Günəşin kütləsindən milyonlarla, hətta milyardlarla dəfə böyük olan superkütləli qara dəliklərə çox yaxınlaşdıqda baş verir.
Dəhşətli qara dəliklərin nəhəng cazibə qüvvələri ulduzları üfüqi olaraq sıxışdıran və eyni zamanda onları şaquli olaraq uzanan nəhəng gelgit qüvvələri yaradır.
Bu, ulduzları çəngəldəki spagetti kimi qara dəliyin ətrafına sarılan ulduz materialından ibarət kosmik əriştələrə çevirir. Oxşarlığına görə proses "spagettiləşmə" adlanır. Tədricən, ulduz plazmasının uzun "spagetti"si qara dəliyə düşür və son dərəcə parlaq parlamalara səbəb olur.



