gundem / hadise / dunya / maraqli
4.05.2023, 11:45
Superkütləvi qara dəliklər nə qədər böyük ola bilər? NASA təsirli video yayımlayıb
"dogruxeber.tv" bildirir ki, ABŞ Milli Aeronavtika və Kosmik Tədqiqatlar İdarəsi (NASA) Günəş və Günəş sistemi ilə müqayisədə fövqəlkütləvi qara dəliklərin ölçüsünü göstərən animasiya videosu yayımlayıb. Videoda görünən bütün qara dəliklər realdır. elm adamları onlar haqqında, o cümlədən ölçüləri haqqında kifayət qədər çox məlumata malikdirlər.
Qara dəlik, cazibə qüvvəsinin o qədər güclü olduğu məkan-zaman bölgəsidir ki, heç bir şeyin, o cümlədən işıq və ya digər elektromaqnit dalğalarının hadisə üfüqündən qaçmaq üçün kifayət qədər enerjisi yoxdur. Əksər qara dəliklərin kütləsi Günəşdən təxminən 100 000 dəfə və ya daha çox böyükdür.
Videoda ilk olaraq Günəş və müqayisədə J1601+3113 adlı cırtdan qalaktikadakı superkütləli qara dəlik göstərilir. O, Günəşdən bir qədər böyükdür, lakin kütləsi Günəşinkindən dəfələrlə çoxdur. J1601+3113 hadisə üfüqünün radiusu (Şvartsşild radiusu) Günəşin radiusundan bir qədər kiçikdir. Lakin hadisə üfüqündəki kölgəsi səbəbindən J1601+3113 Günəşdən iki dəfə böyük görünür. Günəş qara dəlik olsaydı, onun Schwarzschild radiusu cəmi 2,95 km, Günəşin hadisə üfüqünün diametri isə təxminən 6 km olardı.
Sonrakı videoda ən yaxın qalaktikalarımızdan biri olan Sirkulun mərkəzində yerləşən superkütləvi qara dəlik göstərilir. Bu obyektin ölçüsü kölgə ilə birlikdə Merkuri orbitinin radiusu ilə müqayisə edilə bilər və kütləsi Günəşin kütləsindən 4 milyon dəfə çoxdur.
Videodakı ən böyük obyekt Günəşdən 66 milyard dəfə böyük olan superkütləli qara dəlik TON-618-dir. Bizdən 10 milyard işıq ilindən çox uzaqdadır.
Maraqlıdır ki, nəzəri cəhətdən superkütləvi qara dəlik 50 milyard günəş kütləsindən böyük ola bilməz və buna görə də TON-618 obyekti bu baxımdan çox, çox unikal hesab olunur.
Bu yaxınlarda astronomlar bu günə qədər məlum olan ən böyük qara dəliyi kəşf etdilər. Onun kütləsi Günəşin kütləsindən 32,7 milyard dəfə böyükdür. O, Yerdən 2,7 milyard işıq ili uzaqlıqda yerləşən Abell 1201 klasterindəki qalaktikalardan birinin mərkəzində yerləşir. Bu qara dəlik videoda göstərilməyib.



