gundem / dunya
16.03.2024
Mars Yerə və onun iqliminə necə təsir edir?
Tədqiqatçılar iddia edirlər ki, Marsın cazibə qüvvəsi Yer okeanını pozacaq qədər güclü ola bilər və onun yataqlarını 2,4 milyon illik iqlim dövrü ərzində dəyişir.
Çoxdan məlumdur ki, Yerin Günəş ətrafındakı orbiti planetin iqliminə təsir edir, dövrlər min illər boyu davam edir. Sidney Universitetindən Adriana Dutkiewicz və onun həmkarları Mars tərəfindən idarə olunduğuna və ən azı 40 milyon il ərzində Yerin okean axınlarına təsir etdiyinə inandıqları 2,4 milyon il davam edən "Böyük Dövr" müəyyən ediblər.
"dogruxeber.tv" space.com-a istinadən bildirir ki, bu dövrün sübutu okean çöküntüsünün çöküntüsindəki dəyişiklikləri aşkar edən 300-ə yaxın dərin dəniz qazma nüvəsindən gəlir. Okeanoqraflar çöküntülərin davamlı okean axınları dövründə sabit təbəqələrdə toplanacağını gözləyirdilər, lakin qeyri-adi cərəyanlar və burulğanlar digər bölgələrdə yığılmağa səbəb oldu.
Komandanın fikrincə, çökmədə boşluqlar və ya kəsilmələr Marsın cazibə qüvvəsinin Yerə maksimum təsir göstərdiyi dövrlərə təsadüf edir, planetimizin orbital sabitliyinə bir qədər təsir edir. Bu, daha güclü okean axınlarında və burulğanlarda özünü göstərən günəş radiasiyasının səviyyəsini və iqlimi dəyişir.
Komandanın üzvü, həmçinin Sidney Universitetindən Ditmar Müller etiraf edir ki, Yerlə Mars arasındakı məsafə o qədər böyükdür ki, əhəmiyyətli qravitasiya təsirlərini təsəvvür etmək çətindir. "Ancaq cüzi dəyişiklikləri belə gücləndirə biləcək bir çox amillər var. Marsın Yerin iqliminə təsiri kəpənək effektinə bənzəyir" deyir.
Lids Universitetindən (Böyük Britaniya) Benjamin Mills qeyd edir ki, qazma nüvələri qlobal ekoloji dəyişikliklərdə "meqasikllərin" sübutunu təmin edir. "Bir çoxumuz milyonlarla il davam edən bu dövrlərin nəticələrini müxtəlif geoloji, geokimyəvi və bioloji məlumatlarda, o cümlədən Kembri dövründəki "həyatın partlaması" zamanı müşahidə etmişik. Bu iş ekoloji dəyişikliklər haqqında anlayışımızı möhkəmləndirməyə kömək edir." - deyə o, əlavə edib.
Bununla belə, Sidneydəki Yeni Cənubi Uels Universitetindən Metyu England deyir ki, o, bu tədqiqatın iqlim dövrlərini geoloji miqyasda başa düşməyə töhfə verdiyinə inansa da, məqalənin nəticələri onu inandırmayıb. "Mən Marsla əlaqəyə şübhə ilə yanaşıram, nəzərə alsaq ki, onun Yerə olan cazibə qüvvəsi çox zəifdir - Günəşin cəmi milyonda biri. Hətta Yupiter də Yerə daha güclü qravitasiya təsirinə malikdir", - deyə o, yekunlaşdırıb.
İngiltərə həmçinin qeyd edib ki, Mars təsir göstərsə belə, antropogen amillərin yaratdığı iqlim dəyişiklikləri ilə müqayisədə əhəmiyyətsizdir.


