gundem / sosial / Cəmiyyət
15.07.2025
???? Statistikada İş Var, Həyatda Yox – Rəqəmlər Reallığı Əks Etdirmir
Azərbaycanda rəsmi statistikaya əsasən, işsizlik səviyyəsi 5 faiz ətrafında göstərilir. Bu göstərici beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən də qəbul edilir. Lakin gündəlik həyat və ictimai müşahidələr tamam fərqli bir mənzərə ortaya qoyur. Əmək qabiliyyətli əhalinin böyük hissəsi real işsizdir, yaxud da nominal olaraq çalışır, amma faktiki gəlir əldə etmir.
"dogruxeber.tv" olaraq aparılan araşdırmalar göstərir ki, xüsusilə regionlarda və gənclər arasında işsizlik səviyyəsi rəsmi rəqəmlərdən qat-qat yüksəkdir. İqtisadi fəal əhali sırasında qeydiyyatda olanların böyük hissəsi uzun müddətdir stabil və rəsmi gəlirə malik deyil. Bir çox hallarda insanlar “özünüməşğul” kimi təqdim olunur, amma nə vergi ödəyirlər, nə də faktiki iş fəaliyyəti göstərirlər. Bu cür qeyri-müəyyən təsnifatlar statistikanı süni şəkildə “gözəgəlimli” göstərir.
Rəsmi orqanlar “məşğulluq proqramları”, “mikro sahibkarlığın təşviqi” və “ictimai işlər” kimi layihələri əsaslandırıcı fakt kimi göstərsələr də, bu layihələrin əhatə dairəsi çox məhduddur və davamlılıq göstərmir. Bir çox insan müvəqqəti işlərlə məşğul olur, işdən çıxarıldıqdan sonra yenidən işsizliyə qayıdır. Dövlətin təqdim etdiyi rəqəmlər isə bu prosesləri əks etdirmir.
"dogruxeber.tv" redaksiyasına daxil olan məlumatlarda qeyd olunur ki, bəzi müəssisələrdə işçilər rəsmi olaraq qeydiyyata alınsa da, əməkhaqqı verilmir və ya rəsmi maaş real gəlirdən qat-qat aşağı göstərilir. Bu da bir tərəfdən vergi sisteminə, digər tərəfdən də sosial təminat sisteminə zərbə vurur. Real gəliri olmayan, lakin “işləyir” kimi görünən insanlar həm təqaüd hüququndan, həm də sosial yardımlardan məhrum qalır.
İşsizlik yalnız bir iqtisadi göstərici deyil, həm də sosial gərginliyin əsas səbəblərindən biridir. Gənclərin iş tapa bilməməsi onların ölkədən getməsinə, sosial passivliyə və psixoloji gərginliyə səbəb olur. Ən təhlükəlisi isə budur ki, əhalinin dövlətə inamı sarsılır. İnsanlar rəsmi rəqəmlərə və vədlərə deyil, real həyat təcrübəsinə əsaslanır.
Əgər işsizlik rəqəmləri kağız üzərində yaxşı görünürsə, bu, yalnız statistik görüntüdür. Reallıqda isə minlərlə insan səhər evdən çıxır, amma hara gedəcəyini bilmir.


