gundem / maraqli / Cəmiyyət
19.08.2025, 17:30
Evə qara pişik girəndə narahat olanlar – Şüuraltı qorxu, ya kollektiv inanc?
Qapı aralıdır. Küçədən bir pişik içəri keçib. Sadə, sakit, balaca bir heyvan. Amma... o qara rəngdədirsə, otaqdakı havada ani dəyişiklik hiss olunur.
Kimsə fısıldayır: “Aman Allah, evə qara pişik girdi!” Və sonra sükut. Bir tərəfdə “olmaz, uğursuzluq gətirər” deyənlər, o biri yanda isə “elmi sübut yoxdur” deyən skeptiklər.
“dogruxeber.tv” olaraq bu yazıda yalnız pişiyi yox, onunla içimizə girən qorxunu da izləyirik.
Əslində qara pişik nədir? Yalnız bir rəng, sadə bir heyvan forması, yoxsa kollektiv şüurun kodladığı qaranlıq simvol? Bütün dünyada – fərqli dillərdə, fərqli inanclarda – qara pişiklər mistikləşdirilib. Avropada onların cadugərlərlə əlaqəli olduğuna inanılırdı. Bizdə isə çoxlarının zehinində “uğursuzluq” obrazı kimi yer alıb. Amma bəs bu düşüncə hardan gəlir?
Sosioloqlar deyir ki, kollektiv qorxu, fərdi qorxudan daha güclüdür. Qara pişiklərin “uğursuzluq gətirməsi” ilə bağlı miflər də bir insanın təcrübəsindən yox, nəsildən-nəslə ötürülən mədəni kodlardan doğur. Bəzən bir nənənin uşağa dediyi “sən keçmə, qara pişik keçdi yolumuzdan” cümləsi, uşağın zehnində illərlə işləyən proqram kimi qalır.
Psixoloqlar isə bu tip qorxuları şüuraltı simvolların oyandığı anlar kimi izah edir. Yəni, pişiyin özü yox, bizim onunla bağladığımız məna qorxudur. “Qara” – qaranlıq, bilinməzlik, təhlükə kimi yüklənib. Amma bu qorxunun heç bir elmi və ya rasionallığa söykənən əsası yoxdur.
Bəlkə də biz pişikdən yox, kontrolsuzluq hissindən qorxuruq. Pişik sakitcə girib həyatımıza – planlaşdırmadığımız, açıqlaya bilmədiyimiz bir şey baş verir. Və bu, insanın ən zəif yerinə toxunur: təhlükəsizlik ehtiyacına.
“dogruxeber.tv” olaraq düşünürük: əgər evə qara pişik girirsə, bəlkə bu uğursuzluq deyil, bir dəyişiklik siqnalıdır. Bəlkə bu, həyatın əvvəlcədən yazılmayan ssenarilərindən biridir və biz onu qorxmaq əvəzinə anlamağa çalışmalıyıq.


