gundem / maraqli / Cəmiyyət
25.08.2025
Ən qədim insan tapıntıları harada və necə aşkarlandı?
İnsanlığın haradan gəldiyi və bu planetdə nə zamandan etibarən yaşamağa başladığı sualları tarix boyunca alimləri maraqlandırıb. Ən qədim insan tapıntıları məhz bu suallara işıq salmaq üçün mühüm dəlil sayılır. Min illərlə torpağın dərinliklərində gizlənən sümük fraqmentləri, daş alətlər və ibtidai sənət nümunələri, insan tarixinin ən qədim səhifələrini oxumağa imkan verir.
“dogruxeber.tv” bu mövzuda aparılmış mühüm arxeoloji tədqiqatlara və sensasion kəşflərə nəzər salıb.
Ən qədim insanabənzər fosillərdən biri Efiopiyanın Afar bölgəsində aşkarlanıb. 1974-cü ildə burada tapılan “Lusi” adlandırılan skelet, təxminən 3.2 milyon il əvvələ aiddir və “Australopithecus afarensis” adlı erkən insanabənzər növə məxsusdur.
“dogruxeber.tv” xəbər verir ki, bu tapıntı insanın ayaq üstə yerimə qabiliyyətinin çox qədimlərə getdiyini sübut edən ilk mühüm dəlillərdən biri kimi qəbul edilir. Lusinin tapılması təkcə elmi dünyada deyil, həm də ictimaiyyət arasında böyük marağa səbəb olmuşdu və insanın təkamül ssenarisində yeni səhifə açmışdı.
Bundan başqa, Cənubi Afrikada aparılan qazıntılar zamanı “Homo naledi” adlı növə məxsus fosillər aşkar olunub. Bu növ həm müasir insana, həm də qədim insanabənzər növlərə aid xüsusiyyətlər daşıyır və insanın təkamül ağacında gözlənilməz qolların mövcud olduğunu göstərir. Bu kəşf də sübut edir ki, insanın təkamülü bir xətt üzrə deyil, daha çox çarpaz yollarla baş verib.
İnsana aid ilk mədəniyyət izləri isə daha çox alət istifadəsi və sənət nümunələri ilə bağlıdır. Fransanın və İspaniyanın mağaralarında aşkar edilmiş minlərlə illik rəsmlər, o dövr insanının düşüncə tərzini, gündəlik həyatını və inanclarını əks etdirir. Qobustandakı qayaüstü rəsmlər də bu baxımdan dünya miqyasında önəmli abidələr sırasına daxildir və Azərbaycanın qədim insan yaşayış məskəni kimi tanınmasında xüsusi rol oynayır.
Bu tapıntılar göstərir ki, insanlığın tarixi təkcə fiziki təkamüldən ibarət deyil, eyni zamanda düşüncənin, hisslərin və mədəni davranışların inkişaf tarixi kimi də qiymətləndirilməlidir. Ən qədim insan izləri bu mənada yalnız arxeoloji obyekt deyil, həm də bəşəriyyətin haradan gəlib hara getdiyini göstərən möhtəşəm bir zaman aynasıdır.


