İnsanla heyvan arasında yaranmış ən dərin və uzunömürlü bağlardan biri evcil itlərlə olan münasibətdir. Bu bağ təkcə ev heyvanı və sahibi münasibəti ilə məhdudlaşmır, min illərlə formalaşmış qarşılıqlı anlaşma və birlik tarixidir.

“dogruxeber.tv” bu sədaqətli canlıların insanla necə yaxın dostlara çevrildiyi, onların evcilləşmə tarixi və müxtəlif sivilizasiyalarda oynadığı rolu araşdırır.

Tarixi mənbələrə və genetik araşdırmalara görə, evcil itlərin əcdadları canavarlar olub. Tədqiqatlar göstərir ki, təxminən 15-30 min il əvvəl bəzi canavarlar insan məskənlərinə yaxınlaşaraq qalıqlarla qidalanmağa başlayıblar. Tədricən daha az aqressiv və daha sosial davranış nümayiş etdirən fərdlər insanlarla birgə yaşamağa başlayıb.

“dogruxeber.tv” bildirir ki, bu yaxınlaşma təkamül nəticəsində yeni bir növün – evcil itin – yaranmasına səbəb olub. Onlar əvvəlcə ovda, daha sonra isə təhlükəsizlik və yoldaşlıq funksiyalarında insana kömək etməyə başlayıblar.

Qədim Misirdən tutmuş Roma imperiyasına, Orta əsr Avropasından Asiyanın köçəri tayfalarına qədər müxtəlif mədəniyyətlərdə itlərə xüsusi yer verilib. Misirlilər itləri mumiyalayır, qədim Çin və Yaponiyada isə bəzi it növləri müqəddəs sayılırdı. Orta əsrlərdə isə itlər aristokrat ailələrdə ov köməkçisi, keşikçi və bəzən də status simvolu kimi saxlanılırdı. Maraqlıdır ki, bəzi mədəniyyətlərdə itlərin ölən sahiblərlə birgə dəfn olunması da müşahidə olunub – bu isə onların yalnız xidmətçi deyil, həm də mənəvi yoldaş kimi qəbul edildiyini göstərir.

Tədricən itlərin müxtəlif funksiyalara uyğun olaraq fərqli cinsləri yaradıldı: çoban itləri, ov itləri, döyüş itləri və sonradan ailə yoldaşları kimi dəyərləndirilən cinslər. Bu da onların genetik müxtəlifliyini artırdı və insanın fərqli ehtiyaclarına uyğunlaşmasına şərait yaratdı. Müasir dövrdə isə itlər təkcə ev heyvanı deyil, həm də terapiya, reabilitasiya, təhlükəsizlik və hətta xilasetmə sahələrində insanın ayrılmaz köməkçisinə çevrilib.

Evcil itlərin tarixi insanın özü ilə bərabər dəyişib, lakin onların göstərdiyi sədaqət, qoruyuculuq və yoldaşlıq duyğusu min illərdir eyni qalıb. Bu səbəbdən də itlər yalnız “ev heyvanı” anlayışı ilə deyil, həm də “ailə üzvü” statusu ilə insan həyatının mənəvi dayağına çevriliblər.