gundem / maraqli / Cəmiyyət
4.09.2025
Bağırsaq mikrobiomu və insan davranışına təsiri
Müasir tibb və biologiya sahəsində son illərin ən maraqlı kəşflərindən biri insan bağırsağında yaşayan mikroorqanizmlərin beyinə və davranışa təsir göstərməsi ilə bağlıdır. Mikrobiom adlandırılan bu ekosistem insan orqanizmində trilyonlarla bakteriya, göbələk və viruslardan ibarətdir və onun fəaliyyəti təkcə həzm sistemində deyil, sinir sistemi, immun sistemi və emosional vəziyyətdə də mühüm rol oynayır.
“dogruxeber.tv” yazır ki, elmi araşdırmalar bağırsaq mikrobiomu ilə beyindəki neyrokimyəvi proseslər arasında birbaşa əlaqə olduğunu sübut edib. Bu əlaqə “bağırsaq-beyin oxu” adlandırılan neyrobioloji mexanizm vasitəsilə həyata keçir.
Bəzi mikroorqanizmlər serotonin, dopamin və GABA kimi mühüm neyrotransmitterlərin istehsalında iştirak edir. Bu maddələr isə insanın əhval-ruhiyyəsinə, stresə reaksiyasına və ümumi davranışına birbaşa təsir edir.
“dogruxeber.tv” xəbər verir ki, depressiya, narahatlıq pozuntusu, diqqət dağınıqlığı kimi hallarda bağırsaq mikrobiomunun balanssızlığı xüsusi rol oynaya bilər. Bu sahədə aparılan təcrübələr göstərir ki, probiotiklərlə zəngin qidalanma və mikrobiomu dəstəkləyən həyat tərzi insanlar arasında psixoloji rifah halını artırmaqla yanaşı, kognitiv funksiyaların yaxşılaşmasına da səbəb ola bilər. Eyni zamanda, bağırsaq florasındakı pozuntuların xroniki yorğunluq, migren, hətta autizm spektr pozuntuları ilə də əlaqəli olduğu irəli sürülür.
İnsan davranışına təsir edən bu mikro səviyyəli dünya hələ tam öyrənilməyib, lakin onun gündəlik sağlamlıq və emosional vəziyyətə olan təsiri artıq inkarolunmazdır. Zərərli qidalanma, antibiotiklərin nəzarətsiz istifadəsi, stress və yuxusuzluq kimi faktorlar mikrobiomun tarazlığını poza bilər. Bu isə dolayısıyla davranış və psixoloji vəziyyətin dəyişməsinə səbəb ola bilər. Ona görə də həm qida seçimi, həm də ümumi həyat tərzi insanın mikrobioloji dünyasına uyğun tənzimlənməlidir. Bağırsaq sağlamlığını qorumaq, əslində, psixoloji balans və davranış sabitliyi üçün də vacib şərtlərdən biri sayılır.


