Azərbaycan cəmiyyətində son illərdə müşahidə olunan mədəni dəyişikliklər milli dəyərlərlə müasir həyat tərzi arasında görünməz, lakin getdikcə dərinləşən bir uçurum yaradıb. Ənənəvi ailə modeli, kollektivçilik, hörmət və böyüyə itaət kimi dəyərlər bir tərəfdə qalır, fərdi azadlıq, özünü ifadə, sosial şəbəkələrdə görünürlük və istehlakçılıq kimi müasir yanaşmalar isə gənc nəslin gündəlik həyatında dominant mövqeyə çıxır.

“dogruxeber.tv” qeyd edir ki, bu iki istiqamət arasındakı balansın itməsi milli identitetin gələcəyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.

Mədəniyyətin transformasiyası təbii bir proses olsa da, Azərbaycanda bu proses daha çox xarici təsirlərin sürətli və filtrsiz şəkildə daxil olması ilə müşahidə olunur.

“dogruxeber.tv” yazır ki, TikTok, Instagram, Qərb və Koreya pop-kulturası, Netflix məzmunları kimi platformalar vasitəsilə formalaşan yeni davranış və geyim modelləri, danışıq tərzi və həyat prioritetləri milli dəyərlərlə uyğun gəlmir. Gənclərin düşüncəsində ailə dəyərləri ikinci plana keçir, şəxsi sərbəstlik və sosial təsir göstəriciləri isə daha çox ön plana çıxır. Bu isə həm ailədaxili münasibətlərə, həm də cəmiyyətin mədəni nizamına təsir göstərir.

Ənənəvi dəyərləri ötürən əsas institusiyalar – ailə, məktəb, televiziya – bu transformasiyada geri planda qalıb. Ailə modeli urbanizasiyanın və iqtisadi səbəblərin təsiri ilə kiçilib, müəllim və məktəb cəmiyyətdə artıq davranış modelini diktə edən yox, test nəticəsinə yönəlik funksional struktur kimi qəbul olunur. Kütləvi informasiya vasitələri isə ya dövlət dili ilə uzaq qalır, ya da sosial şəbəkələrin səhnəsində görünmür. Bu səbəbdən də milli dəyərlər çox zaman yalnız rəsmi çıxışlarda, bayramlarda və ya simvolik tədbirlərdə xatırlanır, real gündəlik həyatla isə əlaqəsi zəifləyir.

Müqayisə üçün, Cənubi Koreyada müasir pop-kultura (K-pop, K-dramalar) milli dəyərlərlə sintez edilərək ixrac məhsuluna çevrilib. Yaponiyada texnologiya və müasirlik ənənəvi estetiklə və nizamla yanaşı gedir. Türkiyədə isə dövlət və media həm dinamik mədəni transformasiyaya açıqdır, həm də ailə dəyərləri və dil mədəniyyəti ciddi şəkildə qorunur. Azərbaycanda isə bu sintez prosesi sistemli aparılmadığı üçün ya radikal modernizm, ya da arxaik təəssübkeşlik arasında qalan qeyri-sabit vəziyyət yaranır.

Əgər milli dəyərlər real olaraq cəmiyyətin gündəlik həyatında yaşamaq və özünü yeniləmək imkanına malik deyilsə, onlar tədricən yalnız nostalji obyekti kimi mövcud olacaq. Bunun qarşısını almaq üçün dəyərlərin formalaşdığı sosial mühitlər dəstəklənməli, müasir platformalarda milli məzmunun istehsalı artırılmalı və gənc nəslin bu prosesə cəlbi real təşviqlərlə təmin olunmalıdır. Əks halda, milli dəyərlər müasirliklə uzlaşmaq yerinə ona tabe olur və bu da identitetin zəifləməsi ilə nəticələnə bilər.