gundem / siyaset / dunya
21.11.2025
İran və Rusiya üçün geostrateji zərbə
"DogruXeber.tv" xəbər verir ki, ABŞ-ın Azərbaycan və Ermənistan arasında razılaşdırdığı yeni nəqliyyat dəhlizi layihəsi İran və Rusiya üçün ciddi geostrateji zərbə kimi qiymətləndirilir. Regionun illərdir formalaşmış güc balansını dəyişdirə biləcək bu təşəbbüs xüsusilə Tehran və Moskvanın narahatlığını artırıb.
İran üçün əsas problem ABŞ-ın regionda uzunmüddətli, demək olar ki, daimi mövcudluğunun təmin olunmasıdır. Rəsmi Tehran hesab edir ki, yeni dəhlizin beynəlxalq nəzarətə verilməsi onun Cənubi Qafqazla quru əlaqələrini zəiflədə, həm şimaldan tranzit imkanlarını məhdudlaşdıra, həm də İranın bölgədəki nüfuzunu ciddi şəkildə aşağı sala bilər. Bundan başqa, Tehran uzun illərdir regionda “qırmızı xətt” saydığı xarici hərbi-siyasi iştirakın indi ABŞ tərəfindən institusional şəkildə formalaşdırılmasından narazıdır.
Rusiya üçün isə risklər daha çox stratejidir. Moskva Cənubi Qafqazı postsovet məkanında özünün ən həssas təsir zonalarından biri kimi görür və illərlə regionun əsas nəqliyyat və təhlükəsizlik oyunçusu olub. ABŞ nəzarətində fəaliyyət göstərə biləcək yeni dəhliz isə Rusiyanın həm logistik üstünlüyünü, həm də siyasi təsir imkanlarını sarsıda bilər. Bu, xüsusilə Ukrayna müharibəsi fonunda Moskvanın artıq zəifləyən regional mövqelərinə əlavə təzyiq kimi dəyərləndirilir.
Maraqlıdır ki, Tehran və Moskva arasında bu məsələyə görə gərginlik də yaranmaqdadır. İran Rusiyanı bölgədə gedən proseslərə yetərincə sərt reaksiya verməməkdə ittiham edir və hesab edir ki, Moskva ABŞ-ın Cənubi Qafqazda yeni dayaqlar qazanmasına “susqun şəkildə razılıq verir”.
Analitiklərin fikrincə, yeni dəhliz sadəcə iqtisadi layihə deyil — o, İran və Rusiyanın regiondakı mövqelərini zəiflədən, ABŞ-ın isə Cənubi Qafqazda sabit və uzunmüddətli strateji dayaqlar qazanmasına imkan yaradan geosiyasi layihədir.
"DogruXeber.tv" yazır ki, prosesin reallaşacağı halda İran və Rusiya Cənubi Qafqazda ən ciddi mövqe itkilərindən biri ilə üzləşə bilər.


