gundem / dunya / maraqli
8.07.2023, 09:30
Ayda böyük qranit təbəqəsi tapıldı
"dogruxeber.tv"ın space.com-a məlumatına görə, Mikrodalğalı alətlərdən istifadə etməklə Ayın əks tərəfinin səthini tədqiq edən alimlər müəyyən “qaynar nöqtə” aşkar ediblər ki, bu bir qrup amerikalı elm adamının fikrincə, böyük qranit təbəqəsidir. Bu o deməkdir ki, Ay əvvəllər düşünüldüyündən daha çox Yerə bənzəyir.
Vulkanik mənşəli qranit süxurları Yerdə çox yayılmışdır, lakin Günəş sisteminin başqa yerlərində demək olar ki, yoxdur. Amma, indi ola bilsin ki, alimlər Ayın uzaq tərəfinin səthinin altında böyük bir qranit obyekti aşkar ediblər.
Kəşf Çinin Chang'e-1 və Chang'e-2 dronlarında mikrodalğalı cihazlar tərəfindən qeydə alınıb. Tədqiqatçılar, həmçinin Amerikanın Ay orbital gəmisi LRO, fəaliyyətini dayandırmış Lunar Prospector, həmçinin Chandrayaan-1 (Hindistan) və Apollon (ABŞ) missiyalarının məlumatlarından istifadə ediblər.
Çin cihazları Ayın səthinin altındakı temperaturun xəritəsini tərtib etməyə kömək etdi: mikrodalğalı radiometriya 0,3-5,6 m dərinlikdə zondlar aparmağa və qayaların temperaturunu ölçməyə imkan verir. Ayın uzaq tərəfindəki Kompton və Belkoviç kraterləri arasında təbiətini topoqrafiyanın izah edə bilmədiyi "qaynar nöqtə" aşkar edildi. Yeganə məqbul variant yeraltı istilik mənbəyidir.
Bu yerdə sonuncu dəfə təxminən 3,5 milyard il əvvəl püskürən vulkan var. Təxminən 50 m enində olan obyektin qranit, donmuş maqma təbəqəsi olduğu güman edilir. Onun tərkibində radioaktiv elementlər, yüksək konsentrasiyalı uran və torium var ki, bu da alimlərin fikrincə, səthin qızmasına səbəb olub.
Tədqiqatçılar belə nəticəyə gəliblər ki, böyük vulkan vaxtilə onun altındakı nəhəng maqma kamerası ilə qidalanırmış. Amerikanın Apollon proqramının missiyaları çərçivəsində Aydan qranit materialının nümunələri alınıb, lakin bu ölçüdə obyektlər əvvəllər aşkar edilməyib. Alimlərin fikrincə, təbəqənin ölçüsü Ayın əvvəllər düşünüldüyündən daha çox Yerə bənzədiyini göstərir.
dogruxeber.tv
Jalə Asiman



