Rəqəmsal transformasiya nəticəsində sosial şəbəkələr yalnız informasiya paylaşımı vasitəsi olmaqdan çıxıb, fərdi identikliyin təqdimat məkanına çevrilib. İnsanların özlərini, həyat tərzlərini, münasibətlərini və emosional durumlarını nümayiş etdirdiyi bu platformalar getdikcə gerçəkliyin yerini alan, paralel sosial mühitə çevrilir.

Psixologiyada bu vəziyyət “rəqəmsal dissosiasiya” kimi tanınır. Bu, fərdin real şəxsiyyətindən ayrılıb, internet mühitində yaratdığı obrazla özünü daha çox eyniləşdirməsi deməkdir. Xüsusilə yeniyetmə və gənclər arasında bu fenomen geniş yayılıb. Onlar üçün sosial şəbəkədə “bəyənilmək”, “izlənilmək” və “trendlə ayaqlaşmaq” şəxsi dəyərin ölçüsünə çevrilib.

“dogruxeber.tv” redaksiyasına daxil olan müşahidə və sosial psixoloqların rəyinə əsasən, bu cür həyat tərzi insanın daxili aləmində konfliktlərə, özünüqiymətləndirmə pozuntularına və sosial fobiyaların artmasına səbəb olur. Gerçək həyatda qarşılıqlı münasibətlər qurmaq, hissləri ifadə etmək və sosial bacarıqları inkişaf etdirmək kimi fundamental vərdişlər sosial medianın “filtrli” dünyasında tədricən kölgədə qalır.

Sosial şəbəkələrdə yaradılan virtual şəxsiyyətlər bir çox hallarda həqiqi gündəlik həyatla uyğun gəlmir. “Estetik həyat tərzi”, “mükəmməl münasibətlər”, “uğur hekayələri” adı altında təqdim olunan kontent, izləyicidə öz həyatından narazılıq və dəyərsizlik hissi yaradır. Bu isə “sosial müqayisə sindromu”na gətirib çıxarır ki, bu sindrom depressiya, təşviş pozuntuları və özünəqapanma hallarını artırır.

Platformaların alqoritmik təklif sistemi də bu problemi daha da dərinləşdirir. İstifadəçi yalnız onun baxışlarına uyğun kontentlərlə əhatələndikcə, informasiya məkanında “rezonans kamerası” effekti yaranır. Bu, fərdin obyektiv informasiyadan uzaq düşməsinə, alternativ fikirlərə qarşı dözümsüzlük nümayiş etdirməsinə səbəb olur. Bu psixoloji daralma, fərdin cəmiyyətlə sağlam əlaqəsini zəiflədir.

“dogruxeber.tv” olaraq hesab edirik ki, rəqəmsal mühitlə təmas etikası cəmiyyətin əsas sosial bacarıqlarından birinə çevrilməlidir. Məktəb səviyyəsindən başlayaraq rəqəmsal savadlılıq, mediadan düzgün istifadə və emosional tənzimləmə vərdişləri sistemli şəkildə öyrədilməlidir. Əks təqdirdə, sosial şəbəkələr yalnız informasiyanın deyil, gerçəkliyin də əsas daşıyıcısına çevriləcək və bu tendensiya sosial struktur üçün ciddi təhlükə yarada bilər.