Dünyada canlıların müxtəlifliyi insan həyatının davamlılığı üçün həlledici əhəmiyyət daşıyır. Lakin bu zənginlik getdikcə azalır – bəzi növlər artıq yalnız zooparklarda və laboratoriyalarda mövcuddur. Nadir heyvanlar bəzən o qədər az qala bilər ki, onların təbiətdəki varlığı möcüzə kimi dəyərləndirilir.

“dogruxeber.tv” xəbər verir ki, bu canlıların qorunması təkcə ekoloji məsələ deyil, həm də etik və bəşəri bir öhdəlikdir. Aşağıda dünyanın və Azərbaycanın ən nadir heyvan növlərindən bəzilərini təqdim edirik.

Axolotl (Meksika Salamandrası)

Bu qeyri-adi canlı nə tam balıqdır, nə də qurbağa – amfibiya növü olan axolotl yalnız Meksikadakı Xoximilko gölündə yaşayır. O, həm də öz quyruğunu, ayağını, hətta ürəyinin bir hissəsini bərpa edə bilən canlı kimi tanınır. Lakin təbii mühiti urbanizasiya və su çirkliliyi səbəbilə yox olmaq üzrədir. Hal-hazırda onların əksəriyyəti laboratoriyalarda saxlanılır və tibbi araşdırmalarda istifadə olunur.

Amur Pələngi (Sibir Pələngi)

Soyuq Sibir meşələrinin bu sükutlu və möhtəşəm sakini planetin ən nadir pişiklərindən biridir. Bir vaxtlar yüzlərlə kilometrlik ərazilərdə sərbəst dolaşan bu yırtıcı, indi cəmi 400-ə yaxın fərdlə təbiətdə mövcuddur. “dogruxeber.tv” bildirir ki, bu nadir növün qorunması üçün Rusiya və Çin arasında transsərhəd ekoloji layihələr icra olunur.

Piqmey Fil (Borneo)

Borneo adasında yaşayan bu balaca fil növü klassik Afrika fillərindən daha kiçikdir və olduqca utancaqdır. Yaşayış ərazilərinin tikinti və kənd təsərrüfatı səbəbilə daralması, onların populyasiyasını kritik həddə çatdırıb. Hal-hazırda təbiətdə yalnız 1.500-ə yaxın fərdin yaşadığı güman edilir.


Komodo Əjdahası (İndoneziya)

Dünyanın ən böyük kərtənkələsi olan Komodo əjdahası yalnız İndoneziyanın Komodo və yaxın adalarında yaşayır. Bu canlılar həm yırtıcı, həm də parçalayaraq yeyən təmizləyici növlərdəndir. Onların qorunması üçün Komodo Milli Parkı yaradılıb və adaya giriş məhdudlaşdırılıb.


Dağ Qorillaları (Afrika)

Yalnız Mərkəzi Afrikadakı dağlıq meşələrdə yaşayan bu nəhəng və insanabənzər primatlar, təbiətə ən yaxın "insan qohumları" sayılır. Son onillikdə qoruma səyləri nəticəsində sayı artsa da, hələ də nəsli təhlükə altındadır. Hər biri genetik baxımdan unikal olan bu canlılar bəşəriyyətin təbiətə borcunu xatırladır.

Azərbaycanda nadir və qorunan heyvanlar

Azərbaycanın zəngin təbiəti və müxtəlif iqlim qurşaqları ona görə seçilir ki, burada da unikal və nəsli təhlükə altında olan heyvan növləri mövcuddur.


Qafqaz Bəbiri

Cənubi Qafqazın ən nadir və yırtıcı canlısı olan Qafqaz bəbiri Azərbaycan ərazisində, əsasən Talyş və Zəngəzur dağlarında müşahidə olunub. Uzun müddət nəsli tükənmiş sayılan bu canlı son illərdə xüsusi monitorinqlər zamanı yenidən müşahidə edilib. Hazırda onun qorunması üçün “Qafqaz Bəbiri Bərpa Proqramı” icra olunur.


Şahin və Qartal növləri

Azərbaycanın dağlıq və yarımsəhra ərazilərində qartal və şahin kimi yırtıcı quşlar uzun illərdir qorunur. Xüsusilə qar qartalı və əzəmətli qızıl qartal kimi növlər qoruqlarda və xüsusi qidalanma zonalarında müşahidə olunur. Bu quşlar həm biomüxtəliflik, həm də xalq inanclarında tutduqları yer baxımından əhəmiyyətlidir.

Xəzər Dənizi Dəniz Tısbağası

Nadir və qədim canlılardan olan bu tısbağa növü Xəzər sahillərində çox nadir hallarda müşahidə olunur. Çirklənmə və sahil tikintiləri onların yumurtlama yerlərini məhv edir. Xüsusi monitorinqlər və ekoloji maarifləndirmə kampaniyaları bu canlıların mühafizəsinə yönəlib.

Nadir canlılar təbiətin zənginliyini və tarazlığını təmsil edir. Onların hər biri ekosistemdə bir zəncir halqası kimi rol oynayır. Onların itməsinə sadəcə bir növün yox olması kimi baxmaq olmaz – bu, bütöv bir təbiət mozaikasının dağılmasıdır. Məhz buna görə müasir dövrdə nadir heyvanların qorunması beynəlxalq və milli səviyyədə prioritet sayılır.

Təbiəti qorumaq təkcə ekoloqların və elmi mərkəzlərin işi deyil – bu, hər bir insanın gündəlik seçimi ilə bağlıdır. Yaşıl gələcək üçün nadir növləri qorumaq, əslində, insanlığı qorumaq deməkdir.