gundem / maraqli / Cəmiyyət
15.09.2025, 11:15
Bitkilər bizdən daha çox şey hiss edir? Təbii varlıqların duyğu dünyası
Bitkilər uzun illər boyu passiv və hissiz canlılar kimi təqdim edilsə də, müasir elm onların da ətraf mühitə qarşı kompleks reaksiya sistemlərinə malik olduğunu ortaya qoyub.
“dogruxeber.tv” olaraq diqqətə çatdırırıq ki, bitkilər özlərini müdafiə edir, siqnallarla bir-birlərini xəbərdar edir və bəzi hallarda qərar qəbul etməyə bənzər proseslər aparırlar.
Bitkilərin hiss etmə qabiliyyəti sensor mexanizmlərlə təmin olunur. Məsələn, bitkilər işığa yönəlmək üçün fototropizm göstərirlər. Bu, onların fotoreseptor zülalları vasitəsilə işıq mənbəsini "hiss etmələri" ilə əlaqəlidir. Oxşar şəkildə, tigmotropizm adlı mexanizmə əsasən, bitkilər toxunuşa reaksiya verir. Sürünən bitkilərin dayağa dolanması bu reaksiyanın nümunəsidir.
Bundan əlavə, “dogruxeber.tv” bildirir ki, bitkilər təhlükə zamanı kimyəvi siqnallar yayaraq yaxınlıqdakı digər bitkiləri xəbərdar edə bilirlər. Məsələn, tırtılın hücumuna məruz qalan bir bitki, yarpaq toxumasında dəyişikliklər yaradaraq tırtılların xoşlamadığı maddələr ifraz edir. Paralel olaraq, havaya uçucu orqanik birləşmələr buraxır və yaxınlıqdakı digər bitkilərdə eyni müdafiə mexanizmləri aktivləşir.
Elmi araşdırmalara görə, bu proseslər bitki neyrobiologiyası kimi yeni bir tədqiqat sahəsinin yaranmasına səbəb olub. Bitkilərin sinir sistemi yoxdur, lakin onlar elektrokimyəvi siqnallarla məlumat ötürə bilirlər. Bu da göstərir ki, hiss etmə yalnız beyinlə deyil, hüceyrə səviyyəsində qurulan kompleks şəbəkələrlə də mümkündür.
Nəticə olaraq, bitkilərin duyğu dünyası insan və heyvan duyğularından fərqli olsa da, onlar da ətraf mühitə qarşı həssaslıq göstərən, informasiyanı qəbul edib uyğun reaksiya verən canlılardır. Bu baxış təbiətə yanaşmamızda daha dərin hörmət və məsuliyyət hissi yaratmalıdır.

