gundem / maraqli / Cəmiyyət
15.09.2025
Su – həyatın başlanğıcı və elmin hələ tam izah etmədiyi sirr
Su Yer üzündə həyatın başlanğıcı və davamı kimi bənzərsiz mövqeyə malikdir. Kimyəvi baxımdan sadə görünən – iki hidrogen və bir oksigen atomundan ibarət – bu maddə, planetimizdəki bütün canlı proseslərin əsasını təşkil edir.
“dogruxeber.tv” üçün maraqlı olan məqam odur ki, su yalnız bioloji zərurət deyil, həm də hələ tam izah edilməmiş bir sıra fiziki və bioloji xüsusiyyətlərə sahibdir.
Elm göstərir ki, su molekulları arasında yaranan hidrogen rabitələri ona qeyri-adi elastiklik və çeviklik verir. Məhz bu quruluş sayəsində su həm bərk, həm maye, həm də qaz halında mövcud ola bilir və təbiətdəki maddələr dövranında mühüm rol oynayır. Dondurulduqda genişlənməsi və sıxlığının azalması Yer üzündə həyatın qorunmasına şərait yaradır: buz suda batmır, sualtı canlılar isə qışda donmaqdan xilas olur.
Son illərdə suyun “yaddaşı” barədə hipotezlər geniş müzakirə mövzusu olub. Bir sıra eksperimentlər suyun səs, elektromaqnit dalğaları və hətta kimyəvi maddələrin zəif təsirlərinə cavab verdiyini iddia edir. Bu təcrübələrin bir hissəsi elmi ictimaiyyətdə ciddi qəbul olunmasa da, suyun mikromiqyasında struktur dəyişikliklərinin müəyyən məlumatı saxlayıb-saxlaya bilməsi hələ də araşdırılır.
“dogruxeber.tv” elmi mövqeyi qoruyaraq qeyd edir ki, suyun informasiya daşıyıcısı olması barədə yekdil nəticə yoxdur, lakin molekulyar səviyyədəki çevikliyi və xarici amillərə həssaslığı artıq sübut edilib.
İnsan orqanizminin təxminən yetmiş faizi sudan ibarətdir və bu, bədənin hər bir biokimyəvi reaksiyasının suda baş verməsini təmin edir. Hüceyrədaxili mühitin sabitliyi, qan dövranı, istilik mübadiləsi və maddələr mübadiləsi tamamilə suyun xüsusi fiziki-kimyəvi xassələrindən asılıdır. Bu səbəbdən də suyun keyfiyyəti və struktur xüsusiyyətləri insan sağlamlığında birbaşa rol oynayır.
Tarixi və mədəniyyətlərarası baxışda suyun müqəddəs hesab edilməsi təsadüfi deyil. Qədim sivilizasiyalar çayları və bulaqları həyatın ruhu kimi görür, təmizlənmə və yenilənmə mərasimlərində suya xüsusi yer ayırırdılar. Müasir elmi faktlar isə bu inancların bəzi elementlərinin – məsələn, suyun sakitləşdirici və psixoloji rahatlıq gətirən təsirinin – real fizioloji əsaslara malik olduğunu göstərir.
Beləliklə, su yalnız həyatın maddi bazası deyil, həm də elm üçün hələ tam dərk olunmamış mürəkkəb bir sistemdir. Onun fiziki xassələri, bioloji əhəmiyyəti və mədəni simvolikası insanı həm elmi araşdırmaya, həm də fəlsəfi düşüncəyə sövq edir.


