gundem / maraqli / Cəmiyyət
15.10.2025, 18:00
İnsan intuisiyası: Elmi əsaslı altıncı hiss, yoxsa şüuraltının dili?
İnsanın daxili səsi, ürəyinə daman hisslər və izahı çətin qərarvermə anları – bütün bunlar intuisiya anlayışı ilə sıx bağlıdır.
“DogruXeber.tv” xəbər verir ki, intuisiya sadəcə mistik bir hiss yox, elmi və psixoloji əsaslara malik, şüuraltı ilə şüurun kəsişdiyi nöqtədə yaranan mürəkkəb bir mexanizmdir. Bu mexanizm insanın illərlə topladığı məlumat, təcrübə və emosional reaksiyalar əsasında ani qərarlar verməsinə şərait yaradır.
Nevrologiya və kognitiv psixologiya sahəsində aparılan araşdırmalar göstərir ki, intuisiya adlandırdığımız hiss əslində beynin məlumatları sürətli və qeyri-şüuri şəkildə emal etməsi nəticəsində yaranır. “DogruXeber.tv” üçün fikirlərini bölüşən psixoloqlar qeyd edirlər ki, intuisiya çox vaxt fərdin əvvəllər yaşadığı vəziyyətlərə əsaslanan daxili proqnoz sistemidir. Yəni beyində şüuraltı şəkildə toplanan təcrübələr, ətraf mühitə və situasiyalara dərhal cavab vermək üçün bir siqnal formasında ortaya çıxır.
Bununla belə, intuisiya rasional düşüncənin əksi deyil, onunla paralel çalışan başqa bir şüur səviyyəsidir. Məsələn, bir insan bəzən qarşısındakı şəxsə heç bir sübut olmadan güvənməmək hissi yaşayır və sonradan bu qərarın doğru olduğu ortaya çıxır. Bu vəziyyət, şüuraltının həmin insanın davranışlarını, mimikasını və tonlamalarını analiz edərək daha öncəki oxşar təcrübələrlə müqayisə etməsi nəticəsində yaranır. Bu tip qərarlar çox sürətli şəkildə qəbul olunduğu üçün, insan bunu sanki “altıncı hiss” kimi hiss edir.
Bəzi elmi yanaşmalar intuisiya ilə beynin sağ yarımkürəsinin daha aktiv şəkildə əlaqəli olduğunu göstərir. Bu yarımkürə daha çox bütöv obrazların, emosiyaların və əlaqəsiz kimi görünən detalları birləşdirə bilən düşüncə tərzinin daşıyıcısıdır. Bu səbəbdən, yaradıcı insanlar və sənətkarlar intuisiya ilə daha tez-tez hərəkət edir, çünki onlar üçün qərar məntiqdən çox hissə və nümunəyə əsaslanır.
Eyni zamanda intuisiya təkcə fərdi deyil, kollektiv səviyyədə də təzahür edə bilər. Qədim dövrlərdə təhlükədən yayınmaq, doğru zamanda qərar vermək və ya təbiətin ritmini hiss etmək üçün intuisiya həyati əhəmiyyət daşıyırdı. Müasir dünyada isə bu hiss daha çox daxili yönəldici qüvvə, yəni şüuraltının dili kimi çıxış edir.
İnsanın intuisiyasını tanıması və güvənməsi üçün ilk növbədə daxili sükunətə və müşahidə qabiliyyətinə ehtiyac var. O, səsli deyil – sakitdir. Səbəb göstərməz – amma hiss etdirər. Intuisiyanın nə qədər güclü işləməsi isə insanın öz şüuraltı ilə əlaqəsinin dərinliyindən asılıdır.


