gundem / maraqli / Cəmiyyət
15.09.2025, 13:45
İnsan şüuru – daim “daha çox” istəyən təbiət
İnsanın şüuru maraqlı və mürəkkəb bir sistemdir: o, yalnız mövcud olanı qəbul etmir, həmişə daha çoxunu axtarır.
“dogruxeber.tv” bu fenomeni həm neyroelm, həm psixologiya, həm də fəlsəfi perspektivdən araşdırır.
Elmi baxışa görə, bu “acgözlük” hissi beynin dopamin sistemi ilə sıx bağlıdır. Dopamin mükafat və motivasiya sistemində mühüm rol oynayır; yeni təcrübələr, uğurlar və sosial tanınma zamanı dopamin ifraz olunur. Bu, insanın daha çox istəməsinə və hər zaman yeni məqsədlər axtarmasına səbəb olur. Eyni zamanda, prefrontal korteksin fəaliyyət mexanizmi iradə və planlaşdırma qabiliyyətini təmin edir, lakin dopaminin yaratdığı motivasiya ilə daim balansda qalmaq çətin olur.
Fəlsəfi baxış isə şüurun təbiətini daha geniş işıqlandırır. İnsan niyə həmişə “daha çox” istəyir?” sualına cavab kimi bəzi məktəblər iradə, məqsəd və mənəvi inkişafın təməlini göstərir. Həyatın mənası yalnız maddi və ya kəskin fiziki ehtiyacları ödəməkdə deyil; insan daim yeni biliklər, təcrübələr və mənəvi zənginlik axtarır. Bu axtarış, bəzən qane olmama hissi ilə müşayiət olunur, amma eyni zamanda yaradıcılıq və inkişafın əsasını qoyur.
Psixologiyada “hedonik adaptasiya” termini bu fenomeni izah edir: insan qısa müddətlik məmnuniyyət əldə etdikdən sonra yenidən daha çoxunu istəyir. Bu, şüurun motivasiya mexanizminin təbiətində var və həyat boyu davam edir.
Beləliklə, insan şüuru təkcə məlumatı qəbul edən və emal edən mexanizm deyil; o, həm də daimi inkişaf və dəyişiklik axtarışında olan canlı sistemdir.
“dogruxeber.tv” qeyd edir ki, bu axtarış həm elmi, həm psixoloji, həm də fəlsəfi baxımdan insan təcrübəsinin mərkəzində dayanır və onu digər canlılardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdən biridir.


