Beynəlxalq fiziklər qrupu ilk dəfə olaraq insanın yuxarı tənəffüs yolları ilə mikroplastik hissəciklərin hərəkətini tədqiq edib və müəyyən edib ki, hər saatda insanların tənəffüs orqanlarında orta hesabla 16-ya yaxın mikroplastik hissəciklər çökür.

"dogruxeber.tv"ın gazeta.ru-ya istinadən məlumatına görə, Amerika Fizika İnstitutunun (AIP) mətbuat xidməti çərşənbə axşamı bildirib ki, bu, Yer kürəsində plastik çirklənmə ilə mübarizənin zəruriliyini daha da vurğulayır.

“Alimlər müxtəlif ölçülü və formalı mikroplastik hissəciklərin insanın tənəffüs yollarına daxil olduqda, tez və ölçülü şəkildə nəfəs aldıqda necə davrandığını hesablayıblar. Alimlər tərəfindən aparılan hesablamalar göstərdi ki, bu hissəciklərin əhəmiyyətli bir hissəsi tənəffüs orqanlarının müəyyən hissələrində, o cümlədən bəzi burun boşluqlarında və farenksin ağız hissəsində yerləşir.

Son onilliklər ərzində elm adamları nəinki çaylarda və göllərdə, həm də nəhəng “zibil yamaqlarının” yarandığı okeanların bir çox ucqar bölgələrində çoxlu miqdarda plastik qalıqlar və mikroplastiklər aşkar ediblər. Bu yaxınlarda Mariana xəndəyinin dibində və Everest dağının təpəsində külək, yağıntı və dərin axınlar tərəfindən daşındıqları yerlərdə plastik zibil hissəcikləri tapılıb.

Sidney Texnologiya Universitetinin baş elmi işçisi Məhəmməd İslamın rəhbərlik etdiyi bir qrup avstraliyalı, çinli və iranlı fiziklər bu cür hissəciklərin insanın tənəffüs sisteminə daxil olduqda necə davranması ilə maraqlanıblar. Alimlərin bu problemə marağı ondan irəli gəlirdi ki, bir il əvvəl həkimlər plastik hissəciklərin bəzən tənəffüs yollarına çox dərindən nüfuz etdiyinə dair ilk dəlilləri aşkar ediblər.

Bu fakt alimləri mikroplastiklərin tənəffüs sisteminə necə daxil olması və bunun nə qədər tez-tez baş verdiyi barədə düşünməyə vadar edib. Oxşar mülahizələri rəhbər tutaraq, fiziklər insanın tənəffüs orqanlarının ətraflı üçölçülü modelini hazırladılar və diametri 1,6-5,5 mikron olan sferik, silindrik və piramidal formalı plastik mikrohissəciklərin necə hərəkət etdiyini hesabladılar.

Alimlərin apardığı hesablamalar göstərir ki, böyük bir şəhərdə yaşayan adi bir insan hər saatda 16-dan bir qədər çox plastik zibil hissəciklərini nəfəs alır. Onların əksəriyyəti diametri 5,5 mikron və yuxarı olan böyük plastik mikrohissəciklərdir, onların əhəmiyyətli bir hissəsi burun boşluqlarının və orofarenksin xüsusi bölgələrində yerləşir.

“Tənəffüs yollarının bu hissəsinin mürəkkəb və çox asimmetrik anatomiyası, eləcə də burun boşluqları və farenks daxilində hava axınlarının hərəkətinin qeyri-trivial xarakteri plastik mikrohissəciklərin tipik trayektoriyalarından kənara çıxmağa başlamasına səbəb olur. hərəkət edir və tənəffüs orqanlarının bu nahiyələrinin səthində məskunlaşır”, - deyə AİP-in mətbuat xidmətinin sözlərindən sitat gətirən İslam izah edib.

Fiziklərin ümid etdiyi kimi, onların hazırladıqları kompüter modeli həkimlərə və bioloqlara mikroplastik hissəciklərin insan orqanizminə daimi daxil olmasının nəticələrini qiymətləndirməyə və dünyanın həmin regionlarının sakinlərinin sağlamlığını qorumaq üçün müvafiq tövsiyələr hazırlamağa kömək edəcək. xüsusilə güclü plastik hava çirklənməsi.

dogruxeber.tv
Gültəkin Talıbızı