gundem / dunya
1.08.2023, 17:15
Qonşuların müharibə xəbərdarlığından sonra Fransa Nigeriyadan vətəndaşlarını təxliyə edir
Qonşuları Mali və Burkina Fasonun devrilmiş hökuməti bərpa etmək üçün hər hansı kənar müdaxilənin müharibə elanı kimi qiymətləndirilməsindən bir gün sonra Fransa çərşənbə axşamı günü yüzlərlə fransız və avropalı vətəndaşı Nigerdən təxliyə etməyə hazırlaşır.
"dogruxeber.tv" Routers-ə istinadən xatırladır ki, Hərbi xunta Nigerin demokratik yolla seçilmiş prezidenti Mohamed Bazoum və onun hökumətini keçən çərşənbə günü Qərbi və Mərkəzi Afrikada üç ildən az müddətdə yeddinci hərbi ələ keçirərək devirdi.
Qərbi Afrika regional bloku ECOWAS ötən bazar günü əsgərlər bir həftə ərzində bunu etməsələr, Bazumu bərpa etmək üçün güc tətbiq etməklə hədələyərkən, qonşu Mali və Burkina Faso da hərbi xuntaların idarə etdiyi Nigerin müdafiəsinə gələcəklərini deyib.
Münaqişənin böyüməsi riski ilə İspaniya 70-dən çox vətəndaşı hava yolu ilə təxliyə etməyə hazırlaşdığını, İtaliya isə repatriasiya uçuşu təşkil edəcəyini bildirib. Almaniya vətəndaşlarını Fransa uçuşlarına qoşulmağa çağırıb.
Çevriliş ekstremist silahlı qiyamla mübarizə aparan və Nigerin indiyə qədər Qərbin ən sabit müttəfiqi hesab edildiyi Sahel bölgəsində şok dalğaları yaradıb.
Bölgədəki son çevrilişlər anti-Fransa əhval-ruhiyyəsi dalğası fonunda baş verib, yerli sakinlər keçmiş müstəmləkəçi hökmdarın onların işlərinə müdaxiləsini dayandırmasını istədiklərini və bunun əvəzinə Rusiya ilə ortaqlığa çağırışlarını bildiriblər.
Nigerin yeni hərbi rəhbərləri yüksək səviyyəli siyasətçiləri həbs etməyə başladılar və hələ də sarayında qapalı olan Bazumun çıxarılması üçün hər hansı xarici cəhdə qarşı xəbərdarlıq ediblər.
Fransanın xarici işlər naziri Ketrin Kolonna Fransanın LCI TV-yə verdiyi açıqlamada, "Nigerdə davam edən çevrilişi və vəziyyətin narahatlıq doğurmağa davam etdiyini nəzərə alaraq, Nigeri tərk etmək istəyən Fransa vətəndaşlarının bunu edə biləcəyinə əmin olmaq qərarına gəldik" - deyə bildirib.
O, yüzlərlə Fransa vətəndaşının və yüzlərlə digər Aİ vətəndaşının 24 saat ərzində tamamlanacağına ümid etdiyi uçuşlarda təxliyə olunmaq istədiyini təxmin edib.
Flightradar, Fransa silahlı qüvvələrinə qeydiyyatdan keçmiş bir təyyarənin paytaxt Niamey hava limanına 1207 GMT-də endiyini və GMT 1510 radələrində yola düşməli olduğunu göstərdi.
Fransa, ABŞ, Almaniya və İtaliyanın Nigerdə üsyanla mübarizə və təlim missiyaları üçün qoşunları var. Hələlik qoşunların təxliyəsi ilə bağlı heç bir açıqlama verilməyib.
Colonna, Fransanın evakuasiyanın təhlükəsiz şəkildə davam edə biləcəyinə əmin olmaq üçün Nigerdəki "nəzarətdə olanlarla" danışdığını söylədi, bu heç bir şəkildə xuntanın tanınması deyil.
"Müharibə elanı"
Qərbi Afrika bloku ECOWAS, üzv dövlətlər Mali, Burkina Faso və Qvineyanın hərbi hökmdarlarını demokratiyanı bərpa etməyə inandırmaq üçün mübarizə apardıqdan sonra Nigerə qarşı indiyədək ən sərt mövqeyini götürüb.
Bazar ertəsi gecəsi Mali və Burkina Faso tərəfindən verilən bəyanat, 15 üzv dövlətin qalan regional blokuna qarşı yeni bir ittifaqın qurulmasının ən güclü göstəricisi idi.
"Mali və Burkina Faso xəbərdarlıq edir ki, Nigerə istənilən hərbi müdaxilə Burkina Faso və Maliyə qarşı müharibə elanı kimi qiymətləndiriləcək", - hər iki ölkənin milli yayımçıları tərəfindən oxunan birgə bəyanatda deyilir.
Onlar ECOWAS-ın müdaxiləsi halında Niger ordusunu və xalqını dəstəkləmək üçün ECOWAS-dan çıxacaqlarını və “qanuni müdafiə tədbirləri” qəbul edəcəklərini bildiriblər. Qvineyanın hərbi rəhbərləri də Nigerlə həmrəy olduqlarını bildiriblər.
Rusiyanın “Vaqner” muzdlu dəstəsinin rəhbəri Yevgeni Priqojin ötən həftə Nigerdə çevrilişi alqışlayıb və onun qüvvələrinin asayişi bərpa etmək üçün hazır olduğunu bildirib.
Kreml Nigerdəki vəziyyətin “ciddi narahatlıq doğurduğunu” bildirib və konstitusiya quruluşuna tez bir zamanda qayıtmağa çağırıb.
Niger nüvə enerjisi və xərçəngin müalicəsi üçün geniş istifadə olunan radioaktiv metal olan uran istehsalı üzrə dünyanın yeddinci ən böyük istehsalçısıdır.
Aİ Komissiyasının sözçüsü bildirib ki, Aİ kommunal xidmətlərində qısamüddətli tədarük risklərini azaltmaq üçün kifayət qədər təbii uran ehtiyatları var.
Fransız nüvə yanacağı şirkəti Orano, fəaliyyətinin Nigerdə davam etdiyini və işçilərin 99%-nin Nigeriya vətəndaşı olduğu üçün evakuasiyalardan təsirlənməyəcəyini deyib.
dogruxeber.tv
Jalə Asiman



