gundem / siyaset / hadise / dunya
27.07.2023, 16:24
Mühafizəçilər tərəfindən tutulan Niger prezidenti, çevriliş cəhdi ilə bağlı regional qorxulara səbəb oldu
Prezident mühafizəçiləri çərşənbə günü Niger prezidenti Məhəmməd Bazoumu paytaxt Niameydəki sarayında saxlayıblar.
"dogruxeber.tv" arabnews.com-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə təhlükəsizlik mənbələri bildiriblər, lakin prezidentlik bildirib ki, mühafizəçilər “boş yerə” “respublika əleyhinə” hərəkata başlayıblar. Bazumun vəziyyəti yaxşıdır.
Qərbi Afrikanın əsas regional və iqtisadi bloku ECOWAS dövlət çevrilişinə cəhddən narahat olduğunu bildirib və sui-qəsdçiləri Bazumu azad etməyə çağırıb. Afrika Birliyi iştirak edən “xəyanətkar” əsgərləri dərhal dayandırmağa çağırıb.
Prezidentin bəyanatında deyilir ki, milli ordu mühafizəçilər ağıllarına gəlməsə onlara hücum etməyə hazırdır.
Bəyanat, prezident mühafizəçilərinin saraya girişi kəsdiyi və Bazumun içərisini bağladığı, Qərbi Afrikanın 2020-ci ildən bu yana altıncı çevrilişinin başlaya biləcəyi ilə bağlı narahatlıq doğuran xəbərlərdən sonra verilib.
"Respublika Prezidenti və ailəsinin vəziyyəti yaxşıdır", - prezidentlik daha ətraflı məlumat vermədən sosial media səhifələrində bildirib.
Bəyanat daha sonra kimin nəzarətində olduğuna dair şübhələr səbəbindən silindi. Əsgərlər film nümayiş etdirilən milli televiziya stansiyasına gedən bütün yolları nəzarətə götürmüşdülər.
Niameyin qalan hissəsi sakit görünürdü, yolda normal trafik və tam internet çıxışı var, Reuters müxbiri bildirib.
Nigerdə hərbi ələ keçirilməsi Qərbin Sahel bölgəsindəki ölkələrə son on ildə Malidən yayılan ekstremist üsyanla mübarizədə kömək etmək səylərini daha da çətinləşdirə bilər.
Niger qiyamla mübarizə aparmağa kömək etmək istəyən, lakin Mali və Burkina Fasoda məsul olan yeni xuntaların artan etirazı ilə üzləşən Qərb güclərinin əsas müttəfiqinə çevrilib. O, həmçinin Sahara-altı Afrikadan qeyri-qanuni miqrasiya ilə mübarizədə Aİ-nin əsas müttəfiqidir.
"Aİ demokratiyanın sabitliyini pozmaq və Nigerin sabitliyini təhdid etmək üçün istənilən cəhdi pisləyir" - dyə onun xarici siyasət rəhbəri Josep Borrell bildirib.
Fransa keçən il Malidəki müvəqqəti hakimiyyət orqanları ilə münasibətləri pisləşdikdən sonra Nigerə qoşun yeritdi. O, həmçinin oxşar gərginliyə görə xüsusi təyinatlıları Burkina Fasodan çıxarır.
Qeyri-sabitlik
Birləşmiş Ştatlar Nigerin təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün 2012-ci ildən bəri təxminən 500 milyon dollar xərclədiyini bildirir. Almaniya aprel ayında ölkənin ordusunun təkmilləşdirilməsinə yönəlmiş üç illik Avropa hərbi missiyasında iştirak edəcəyini açıqlamışdı.
Almaniyanın Konrad üçün Sahel proqramının rəhbəri Ulf Laessing, "Bazoum Qərbin Sahel bölgəsində yeganə ümid yeri olub. Fransa, ABŞ və Aİ regionda resurslarının çoxunu Nigeri və onun təhlükəsizlik qüvvələrini gücləndirmək üçün xərcləyiblər" - deyə Adenauer-Stiftung beyin mərkəzi bildirib.
O əlavə edib ki, çevriliş Rusiya və digər aktorlar üçün Nigerdə öz təsirlərini yaymaq imkanı yaradacaq.
Şəhər və kəndlərə şiddətli hücumların qarşısını almaqda dövlətin uğursuzluqları ilə bağlı məyusluqlar 2020-ci ildən bəri Malidə iki və Burkina Fasoda iki çevrilişə qismən təkan verib.
Xunta 2021-ci ildə Qvineyada da hakimiyyəti ələ keçirərək, "çevriliş kəməri" kimi reputasiyasını itirməyə başlayan bölgədə qeyri-sabitliyə töhfə verib.
2021-ci ilin martında Nigerdə hərbi birlik yeni seçilmiş Bazumun and içməsinə günlər qalmış prezident sarayını ələ keçirməyə cəhd edərkən qarşısı alınmış çevriliş cəhdi olub.
Çərşənbə günü səhər hərbi maşınlar Niameydəki prezident sarayına girişi qadağan edib. Təhlükəsizlik mənbələri daha sonra prezident mühafizəçilərinin binanın içərisində Bazumun qarşısını kəsdiyini təsdiqləyib.
Bazoumun seçilməsi 1960-cı ildə Fransadan müstəqillik əldə etdikdən sonra dörd hərbi çevrilişin şahidi olan ştatda hakimiyyətin ilk demokratik keçidi idi.
Hərbi hərəkətlər və ictimaiyyətin iştirakı Nigeri minlərlə insanın ölümünə və Sahel boyunca altı milyondan çox insanın didərgin düşməsinə səbəb olan üsyanın ən ağır zərbəsindən xilas edib.
dogruxeber.tv
Jalə Sarvanqızı



