gundem / maraqli / Cəmiyyət
20.08.2025, 11:30
Qara dəliklərin içində zaman yoxdur: Reallığın son nöqtəsi elmin sərhədlərini dağıdır
“dogruxeber.tv” astrofiziklərə istinadla xəbər verir ki, kainatın ən böyük və ən qorxulu fenomeni olan qara dəliklər, artıq təkcə bir kosmik obyekt kimi yox, varlığın sərhədi kimi araşdırılır. 2025-ci ilin ilk yarısında CERN və NASA-nın birgə məlumat paylaşımında bildirilib ki, bəzi qara dəliklərin daxilində zamanın tamamilə dayanması ehtimalı sübutlara əsaslanır. Bu o deməkdir ki, qara dəliyin daxilində zaman – bizim tanıdığımız formada – sadəcə mövcud deyil.
Məlumatlara görə, bu strukturların mərkəzində yerləşən təkillik nöqtəsi (singularity) həm maddəni, həm də zamanın axışını “udaraq” reallığın qanunlarını poza bilir. İnsanın idrakı bu nöqtədən sonranı təsəvvür edə bilmir. Orada məkan yoxdur, zamana bərabər hərəkət yoxdur, səbəb-nəticə ardıcıllığı yoxdur. Bu isə o deməkdir ki, qara dəliklərin içi kainatın öz içindən çıxdığı “heçlik”ə daha yaxın ola bilər.
“dogruxeber.tv” xəbər verir ki, alimlər bu fenomenin hətta alternativ reallıqlara keçid və ya paralel kainatlarla əlaqə yaradacaq “kozmik körpülər” – yəni qurd deşikləri (wormholes) ilə əlaqəli ola biləcəyini istisna etmirlər. Ən radikal ssenarilərdən biri isə budur: bəzi qara dəliklər bir-birinə bağlanaraq, paralel kainatları birləşdirə bilər.
Astrofiziklər bildirir ki, biz bu gün sadəcə qara dəliklərin “kənarını” görürük. Onların içi isə elmin sükuta büründüyü yerdir. Məhz bu səbəbdən qara dəliklər, həm elmi, həm də fəlsəfi olaraq insanın “var olmaq” anlayışına yeni suallar gətirir.


