gundem / maraqli / Cəmiyyət
25.08.2025, 11:30
Qarğaların davranış yaddaşı və intiqam instinkti
Heyvanlar aləmində ən ağıllı quşlar sırasında olan qarğalar yalnız səs və mimikaları ilə deyil, strateji düşüncə və sosial yaddaşları ilə də diqqət çəkirlər. Alimlərin uzun illər apardığı müşahidələr və təcrübələr göstərir ki, qarğalar təkcə öyrənmək və uyğunlaşmaq qabiliyyətinə malik deyil, həm də kimə nə etdiklərini unutmur, münasibət saxlayır və lazım gəldikdə qarşılıq verirlər.
"dogruxeber.tv" bu qeyri-adi davranış formasının elmi əsaslarını və müşahidə faktlarını təqdim edir.
Vaşinqton Universitetində aparılan məşhur bir eksperimentdə tədqiqatçılar insan maskası taxaraq qarğaları tutmuş və bir müddət sonra sərbəst buraxmışdılar. Həmin qarğalar illər sonra belə həmin maskanı geyinmiş insanı tanımış, səsli xəbərdarlıq etmiş və təcavüzkar davranış nümayiş etdirmişdilər.
"dogruxeber.tv" xəbər verir ki, bu təcrübə qarğaların vizual yaddaşının inanılmaz güclü olduğunu və mənfi təcrübələri uzun müddət yadda saxladıqlarını sübut edib. Ən maraqlısı isə odur ki, bu davranışlar digər qarğalara da ötürülür – yəni bir qarğa gördüyü təcavüzkar insana qarşı öz sürüsünü də xəbərdar edə bilir.
Qarğalar yalnız müdafiə məqsədilə deyil, bəzən sistematik şəkildə “cəzalandırmaq” niyyəti ilə də davranırlar. Bəzi müşahidələrdə qarğaların özlərinə zərər verən insan və ya heyvanlara qarşı həftələrlə izləmə apardığı, onları göydən təqib etdiyi, yem yerlərinə yaxın buraxmadığı qeydə alınıb. Bu, davranış yaddaşının yalnız instinktiv deyil, həm də məqsədli və yönlü şəkildə istifadə edildiyinə işarə edir. Bəzi hallarda qarğaların, sadəcə bir fərdi deyil, onunla əlaqəli olan digər canlılara da düşmən münasibət sərgilədiyi müşahidə olunub.
Qarğaların bu davranışları bəzilərini təəccübləndirsə də, onların sosial quruluşu, münasibət yaratma tərzi və nəsil əlaqələri olduqca mürəkkəbdir. Qarğalar ailəvi strukturlarda yaşayır, birlikdə qərar qəbul edir, təhlükəyə qarşı kollektiv reaksiya verir və müəyyən "qayda pozuntularını" unutmayaraq gələcəkdə cavab verir. Bütün bunlar intiqam hissinin heyvanlarda – xüsusən də qarğalarda – yalnız refleks deyil, müəyyən qədər planlı və motivasiyalı olduğunu göstərir.
Bu canlıların davranışları göstərir ki, intellekt yalnız danışıq və texnologiya ilə deyil, yaddaş, hiss və reaksiya mexanizmləri ilə də ölçülür. Qarğalar sadəcə bir quş növü deyil, eyni zamanda təbiətin bizə verdiyi ən ağıllı və müşahidəyə dəyər canlı modellərindən biridir.


