gundem / maraqli / Cəmiyyət
25.08.2025, 11:15
Heyvanlar da xəyal qururmu?
Canlıların zehni fəaliyyətləri uzun illər yalnız insanla məhdud dəyərləndirilsə də, müasir elmi araşdırmalar göstərir ki, heyvanlar dünyası düşündüyümüzdən daha mürəkkəb və zəngindir. Xüsusilə yuxu dövrlərində baş verən beyin aktivlikləri, onların da bəzən xəyal qurduqlarını və ya keçmiş təcrübələri təkrar yaşadıqlarını göstərir.
"dogruxeber.tv" mövcud elmi məlumatlar və müşahidələr əsasında bu maraqlı sahəyə işıq tutur.
Alimlər siçovullar, pişiklər, köpəklər və quşlar üzərində aparılan təcrübələr zamanı, bu heyvanların yuxu fazalarında – xüsusən də REM yuxusu adlanan mərhələdə – insan beyni ilə çox oxşar fəaliyyətlər göstərdiyini qeydə alıblar. REM yuxusu zamanı beyindəki elektrik impulslarının intensivliyi artır, göz qapaqları sürətlə titrəyir, əzələlər boşalır və beyində vizual yaddaş hissələri aktivləşir.
"dogruxeber.tv" xəbər verir ki, bu dövrdə heyvanlar tez-tez hərəkət edir, ayaqlarını çırpır, səslər çıxarır və sanki nəsə ilə qarşılıqlı münasibət qururmuş kimi davranırlar.
Siçovullar üzərində aparılan neyroloji təcrübələr göstərib ki, onlar gündüz öyrəndikləri labirintləri gecə yuxuda yenidən “keçirlər”. Yəni beyin, həmin yol və təcrübəni yuxuda təkrar yaşadır. Köpəklər, bəzən oynamaq və ya qaçmaq davranışlarını yatarkən nümayiş etdirir. Bu isə onların bəzən gündəlik həyatdakı təcrübələri şüuraltında təkrar yaşadıqlarının göstəricisidir. Bu halların bəzilərində isə heyvanların real təcrübədən fərqli olaraq “reaksiya göstərmədiyi” davranışlar qeydə alınıb – bu isə bəzən onların da xəyal və ya təxəyyül qurma bacarığı ola biləcəyinə işarə kimi qəbul edilir.
Elmi yanaşmalarla yanaşı, bu mövzuya emosional və fəlsəfi baxış da getdikcə dərinləşir. Xüsusilə it, pişik və quşlarla uzun müddət ünsiyyətdə olan insanlar onların yuxuda keçmiş sahibləri ilə “görüşdüyünü”, ya da qəribə reaksiyalar verdiyini müşahidə etdiklərini bildirirlər. Alimlər bu fenomenləri hələ tam izah edə bilməsə də, beynin informasiyanı necə işlədiyi və saxladığı məsələsində heyvanların da kompleks ruhi proseslər yaşadığına şübhə getdikcə azalır.
Heyvanlar da hiss edir, öyrənir, alışır və bəzən itirirlər. Bu səbəbdən onların təxəyyül gücünün müəyyən səviyyədə işləməsi, xəyal qurmaq və ya yaddaşın vizual səviyyədə işləməsi artıq elm tərəfindən tam rədd olunmur. Təbii dünya və onun sakinləri hələ də öz sirrini tam açmasa da, onların duyğu və düşüncə dünyasına göstərilən elmi maraq insanla digər canlılar arasındakı bağın düşündüyümüzdən daha güclü olduğunu sübut edir.


