Mədəniyyətin bir millətin kimliyi, yaddaşı və dünyagörüşü olduğu fikri tarix boyu qəbul olunmuş elmi həqiqətlərdən biridir. Bu baxımdan musiqi və xalq dastanları, mədəniyyətin sadəcə ötürülməsi deyil, onun yaşadılması və qorunmasında aparıcı rol oynayan əsas dayaqlardan hesab olunur. Onlar nə yalnız sənət nümunəsi, nə də əyləncə vasitəsidir; həm fərdin, həm də kollektivin şüuraltına işləyən, nəsildən-nəslə ötürülən simvolik koddur. “DogruXeber.tv” olaraq qeyd edirik ki, bu daşıyıcı formalar olmadan xalqın keçmişinə körpü salmaq, gələcək üçün isə kimlik modeli yaratmaq demək olar ki, mümkün deyil.

Musiqi – dilin sözlərdən çox ötə, duyğu və energetik səviyyədə işləyən bir formasıdır. Xalq musiqisi isə tarixi yaddaşın melodik ifadəsidir. Muğam, aşıq havaları, bayatılar və xalq mahnıları bir dövrün yaşam tərzini, psixologiyasını, acısını və sevincini olduğu kimi daşıyan bədii kodlardır. “DogruXeber.tv” ekspertlərinin mədəniyyətşünaslıq araşdırmalarına əsasən, hər xalqın musiqi arxetipi onun emosional strukturu və kollektiv psixologiyası ilə sıx bağlıdır. Məsələn, Azərbaycan muğamının içindəki qəm və fəlsəfə, xalqın tarix boyu keçdiyi yolun emosional atlasıdır.

Xalq dastanları isə bədii dil vasitəsilə tarix, mifologiya və əxlaq sistemlərini nəsildən-nəslə çatdıran epik quruluşlardır. “Koroğlu”, “Kitabi-Dədə Qorqud”, “Əsli və Kərəm”, “Aşıq Qərib” kimi dastanlar yalnız sevgi və qəhrəmanlıq hekayələri deyil, həm də xalqın ideal qəhrəman modelini, sosial münasibətləri və mənəvi dəyərlər sistemini formalaşdıran bədii təlimatlardır. Onların içindəki obrazlar – Dədə Qorqudun müdrikliyi, Koroğlunun ədalət axtarışı, Aşıq Qəribin sədaqəti – cəmiyyətin ideya kodlarını özündə cəmləyir.

Musiqi və dastanlarda dilin qorunması da əsas məsələlərdəndir. Ədəbi dilin arxaik qatları, unudulmaqda olan sözlər, frazeoloji vahidlər məhz bu folklor formalarında yaşamağa davam edir. Beləliklə, bu elementlər həm də dil yaddaşının daşıyıcısına çevrilir.

Mədəniyyətin bu formaları sadəcə keçmişə aid deyil. Onlar bu gün də xalqın kollektiv ruhunu tərbiyə edir, identitetini qoruyur və gələcək nəsillər üçün sağlam təməllər yaradır. Qloballaşmanın sürətlə getdiyi bir zamanda bu cür milli kodların qorunması, modernləşdirilərək yeni nəslə uyğun şəkildə təqdim olunması həm dövlət, həm də cəmiyyət səviyyəsində strateji məsələdir.

Xalqın ruhunu diri saxlayan nə silah, nə sərvət, nə də hakimiyyətdir. Əsl güc onun yaddaşında – musiqisində, dastanlarında və onları daşıyan mədəni kodlarında yatır.