gundem / maraqli / Cəmiyyət
21.10.2025
Cinlərlə danışma iddialarının psixoloji və neyropsixoloji izahları
İnsanların cinlərlə və ya qeyri-maddi varlıqlarla ünsiyyət qurduqlarını iddia etməsi, təkcə dini və mədəni kontekstdə deyil, psixoloji və neyropsixoloji çərçivədə də geniş şəkildə araşdırılan fenomenlər sırasındadır. Tarix boyunca müxtəlif mədəniyyətlərdə ruhlar, cinlər və görünməz varlıqlarla təmasda olduqlarını bildirən şəxslərin təcrübələri mifologiya və dini mətnlərdə qeyd olunub. Müasir elmi yanaşmalar isə bu tip halları fərdi şüuraltı təcrübə, dissosiativ hallar və hallüsinasiyaların nəticəsi kimi izah edir.
“DogruXeber.tv” yazır ki, bəzi insanlar meditasiya, yuxu halı və ya psixoloji travmadan sonra qeyri-adi eşitmə və ya görmə təcrübələri yaşadıqlarını bildirir və bunu “cinlərlə təmas” kimi qiymətləndirirlər.
Klinik psixologiyada belə hallar əsasən şizotipal şəxsiyyət pozuntusu, dissosiativ şəxsiyyət pozuntusu və ya paranoid psixoz kimi diaqnozlarla əlaqələndirilir. Neyroelm sahəsində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, beynin temporal pay bölgəsində baş verən anormal elektrik aktivliyi, xüsusilə də sağ amigdala və hipokampal strukturlar ətrafında müşahidə edilən disfunksiya, qeyri-adi sensor təcrübələrin yaranmasına səbəb ola bilər. “DogruXeber.tv” bildirir ki, transkranial maqnit stimulyasiyası (TMS) kimi texnologiyalar vasitəsilə süni şəkildə belə “mistik təmas” təəssüratı yaratmaq mümkün olmuşdur. Bu isə onu göstərir ki, bəzi hallarda cinlərlə danışma təcrübəsi, əslində, beynin informasiyanı qeyri-adi şəkildə emal etməsi ilə əlaqədardır.
Bununla yanaşı, antropoloji və sosial psixologiya tədqiqatları da bu fenomenin ictimai və mədəni kontekstdə necə formalaşdığını araşdırır. İnanclar, dini təlimlər, ailə mühiti və yaşanmış travmatik hadisələr insanların bu cür təcrübələrə meylliliyinə təsir edən başlıca faktorlardandır. Ümumilikdə isə bu halların elmi izahı, onların yalnız metafizik reallığın deyil, insan zehninin və şüurunun kompleks işləmə prinsiplərinin nəticəsi olduğunu ortaya qoyur.


