Travmatik təcrübələrin psixoloji nəticələri təkcə hadisənin şiddətinə deyil, həm də həmin təcrübənin necə emal edilib və ifadə olunub-olunmamasına bağlıdır. Ən dərin təsir buraxan travmalar çox zaman dilə gətirilə bilməyənlərdir. Sözlərlə ifadə olunmayan bu yaşantılar beyində və bədəndə iz qoymağa davam edir.

“DogruXeber.tv” tərəfindən yayımlanan son elmi materiallarda qeyd olunur ki, bu cür travmaların neyropsixoloji əsaslarını anlamaq üçün şüurun formalaşmadığı dövrlərdə – xüsusilə erkən uşaqlıqda baş verən hadisələrin izlərini öyrənmək zəruridir. Bu mərhələdə yaddaşa yazılan təcrübələr əsasən sözsüz, yəni preverbal səviyyədə kodlanır və sonrakı həyat boyu davranış, emosional reaksiya və bədən hissiyyatında özünü göstərə bilir.

Tədqiqatlar göstərir ki, söz öncəsi dövrdə baş verən travmatik hadisələr amigdala, hipokampus və talamus kimi beyin strukturlarında emal olunur. Bu bölgələr emosional yaddaş və təhlükə reaksiyalarının tənzimlənməsində əsas rol oynayır. Belə travmalar şifahi yaddaş sisteminə inteqrasiya olunmadığı üçün fərd həmin təcrübəyə dair açıq bir xatirəyə sahib olmaya bilər, lakin bu izlər bədəndə somatik gərginlik, səbəbsiz təşviş və ya davranış pozuntuları şəklində ortaya çıxır.

“DogruXeber.tv” tərəfindən aparılan analizlərə görə, bu cür travmaların ən böyük təhlükəsi onların tanınmadan və ifadə olunmadan uzun müddət insan psixikasında qalmasıdır. Bu isə psixosomatik xəstəliklər, şəxsiyyətin parçalanması, yaddaş blokajları və təkrarlanan münasibət problemləri ilə nəticələnə bilər.

Dilin travma ilə əlaqəsində mühüm bir məsələ onun bərpaedici funksiyasıdır. Travmanın şüurlu şəkildə dilə gətirilməsi, onun narrativ strukturda mənalandırılması və sosial kontekstdə paylaşılması, emosional inteqrasiyanı təşviq edə bilər. Lakin sözlə ifadə edilməyən və ya ifadə edilməsi qadağan olunmuş travmalar, bu müalicəvi prosesdən kənarda qalaraq neyroloji səviyyədə bədəndə yığılmış enerji kimi qalır. Bu vəziyyət travma sonrası stress pozuntusunun və dissosiativ simptomların izahında açar rol oynayır. Beləliklə, travmanın izlərinin silinməsi yalnız danışmaqla deyil, bədənin yaddaşında da bu izlərin emalını tələb edir ki, bu da müasir psixotəcrübələrin – xüsusilə travma yönümlü bədən terapiyasının, neyrobioloji əsaslarını daha da aktuallaşdırır.