gundem / maraqli / Cəmiyyət
15.10.2025
Qaranlıqda yatmağın melatonin ifrazı və zehni balans üçün əhəmiyyəti
İnsan orqanizminin düzgün işləməsi üçün yuxu rejimi qədər, həmin yuxunun keyfiyyəti və mühiti də olduqca vacibdir.
“DogruXeber.tv” xəbər verir ki, xüsusilə tam qaranlıq mühitdə yatmaq insan beynində melatonin hormonunun optimal şəkildə ifraz olunmasını təmin edir ki, bu da həm yuxunun dərinliyinə, həm də zehni və emosional tarazlığa birbaşa təsir göstərir.
Melatonin beynin epifiz vəzində, əsasən gecə saatlarında və qaranlıq şəraitdə ifraz olunan bir hormondur. Onun əsas funksiyası bədənin “bioloji saatını” – yəni sirkadiyan ritmini – tənzimləməkdir. “DogruXeber.tv” üçün danışan nevroloqlar qeyd edirlər ki, əgər insan süni işıq altında və ya açıq ekranların qarşısında yatmağa çalışarsa, melatonin ifrazı ciddi şəkildə azalır. Bu isə yuxunun keyfiyyətini aşağı salmaqla yanaşı, psixoloji və fizioloji balansı da pozur.
Melatoninin az ifraz olunması diqqət dağınıqlığı, emosional qeyri-sabitlik, yaddaş zəifləməsi və hətta depressiyaya meyllilik kimi hallarla nəticələnə bilər. Bu hormon həm də güclü antioksidant xüsusiyyətə malikdir və beyin hüceyrələrinin regenerasiyasında mühüm rol oynayır. Ona görə də, qaranlıqda keyfiyyətli yuxu beynin özünü “təmizləməsi” və yenilənməsi üçün əvəzsiz bir imkan yaradır.
Bundan əlavə, müasir həyat tərzində süni işıq mənbələrinin – xüsusilə mobil telefon, planşet və televizor ekranlarının – melatonin istehsalına mənfi təsiri artıq elmi cəhətdən sübut olunub. Xüsusilə ekranlardan yayılan mavi işıq beyin tərəfindən səhvən “gündüz işığı” kimi qəbul olunur və bu da melatonin istehsalını gecikdirir və ya bloklayır. Nəticədə, insan gec yatır, daha gec yuxuya gedir və səhərlər daha yorğun oyanır.
Qaranlıqda, səssiz və texnologiyadan uzaq bir yuxu mühiti yaratmaq təkcə yuxu gigiyenası deyil, həm də zehni və emosional sağlamlığın qorunması üçün əsas şərtlərdən biridir. Bu sadə, amma təsirli vərdiş gündəlik həyat keyfiyyətini, zehni aydınlığı və emosional sabitliyi artırmaq üçün hər kəsin tətbiq edə biləcəyi praktik bir addımdır.


