İnsanın daxili aləmi bəzən elə bir dərinliyə enir ki, orada yalnız qorxu, ağrı və əzab hökm sürür. Bəşər tarixində bir çox mədəniyyətlər cəhənnəmi yalnız ölüm sonrası bir yer kimi deyil, həm də insan şüurunun qaranlıq qatları ilə əlaqəli şəkildə təqdim ediblər. Zehni balans pozulduqda və ya psixoloji travmalar yaşandıqda, bəzi insanlar sanki “cəhənnəmi” bədənlərində və zehnində yaşadıqlarını iddia ediblər. Bu yanaşma yalnız dini və fəlsəfi deyil, eyni zamanda psixoloji baxımdan da araşdırılır.

Müasir psixologiyada depressiya, travma sonrası stress pozuntusu (TSSB), paranoya və ağır şizofreniya kimi diaqnozlar, çox vaxt insan şüurunun qaranlıq qatlarında baş verən proseslərlə izah olunur.

"DogruXeber.tv" tərəfindən toplanan məlumatlara əsasən, bəzi xəstələr ruhi pozğunluqları zamanı yanma, qaranlıq varlıqların varlığını hissetmə, boğulma və qorxunc səslər eşitmə kimi təcrübələri təsvir ediblər. Bu vəziyyətlər bir çox dini mətnlərdə cəhənnəmin fiziki və mənəvi əzabları ilə müqayisə edilir. Beynin bəzi bölgələrində – xüsusilə limbik sistem və amiqdala ətrafında baş verən kimyəvi pozuntular bu təcrübələrin əsasını təşkil edə bilər.

Qədim mistik məktəblər insan zehnini çoxqatlı və enerjili bir sistem kimi dəyərləndiriblər. Bəzi təlimlərdə zehni çirklənmə və mənəvi pozuntu halları insanın cəhənnəmi yaşamasına səbəb olan daxili səbəblər kimi göstərilir. Buddistlərdə “Naraka”, xristianlıqda “Hell”, İslamda isə “Cəhənnəm” olaraq adlandırılan anlayışların bəzilərində bu əzabların həm maddi, həm də ruhi olaraq dünyada da yaşana biləcəyi qeyd olunur.

"DogruXeber.tv" bu paralellərin üzərində araşdırma apararaq nəticəyə gəlir ki, bəzən insanın yaşadığı ağır psixoloji vəziyyətlər qədim mətnlərdəki cəhənnəm təsvirlərinə bənzəyir, bu isə cəhənnəmin yalnız axirət yox, şüur halı kimi də başa düşülməsinə zəmin yaradır.

Zehni əzab və ruhi boşluq bəzən insanı elə bir hala gətirir ki, artıq həyat, işıq və ümid anlamını itirir. Bu dərin boşluqda, insan təkcə daxili dünyasında yox, həm də ətraf aləmdə düşmən, qorxu və əzab görməyə başlayır. Bəzi hallarda isə mistik və dini inanclarla yaşayan insanlar, bu zehni təlatümləri “günahın nəticəsi” və ya “ilahi cəza” kimi qəbul edərək daha da dərinləşirlər. Psixoloji yardım almaqdan çəkinmək və bütün prosesi mistik izahlarla qiymətləndirmək isə vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir.

İnsan zehni həm yaradıcı, həm də dağıdıcı bir gücə sahibdir. Bu güc düzgün istiqamətlənmədikdə, fərdin daxilində simvolik bir “cəhənnəm” yarana bilər. Bu səbəbdən zehni sağlamlığın qorunması yalnız fərdi deyil, həm də sosial məsələ olaraq dəyərləndirilməlidir. Elmi psixologiya və qədim inanclar arasında bu cür paralellər gələcəkdə insan ruhunun dərinliklərinə dair daha geniş anlayışlar formalaşdıra bilər.