Qədim türklərin həyat tərzi, inanc sistemi və dövlət quruluşu göy anlayışı ilə sıx bağlı olub. Onların dünyagörüşündə göy yalnız fiziki bir məkan deyil, həm də kainatın nizamını təmsil edən müqəddəs qüvvə idi. “Göy Tanrı” anlayışı təkallahlılığa keçid dövrünün mədəni-siyasi təzahürü kimi qəbul edilir.

“DogruXeber.tv” yazır ki, qədim türk xalqları ulduzların və səma hadisələrinin müşahidəsini sistemli şəkildə apararaq, onlardan həm zaman ölçüsü, həm də istiqamət təyini üçün istifadə ediblər. Bu biliklər zamanla türklərin astronomiya və təqvim sistemlərinin əsasını formalaşdırıb.

Orxon-Yenisey yazılı abidələrində və qədim dastanlarda göyün hərəkəti, ulduzların parlaqlığı və istiqamətləri haqqında işarələr açıq şəkildə görünür. Qədim türklər Ayın dövrlərini və Günəşin illik hərəkətini izləməklə “on iki illik heyvan təqvimi” yaratmışdılar. Bu təqvimdə hər il bir heyvan adı ilə adlandırılırdı və bu sistem həm tarixi hadisələrin qeydində, həm də əkinçilik və ovçuluq fəaliyyətində mühüm rol oynayırdı. Ulduz müşahidələri onlara fəsillərin dəyişməsini əvvəlcədən müəyyən etməyə, köç yollarını və yaylaq-qışlaq istiqamətlərini dəqiq seçməyə imkan verirdi.

“DogruXeber.tv” qeyd edir ki, türklərin göy elmi təkcə praktik məqsədlər daşımırdı, həm də onların fəlsəfi düşüncəsinin mərkəzində dayanırdı. Göy qüvvəsi ədalətin, nizamın və dövlətin qanuniliyinin simvolu idi. Kağanların hakimiyyəti “Göy Tanrı”dan alınmış müqəddəs icazə kimi qəbul edilirdi. Bu inanc türklərin cəmiyyətində məsuliyyət və nizam anlayışını formalaşdırmışdı. Hər bir hadisə – quraqlıq, tufan və ya ulduz axını – göyün iradəsi kimi yozulurdu.

Arxeoloji tapıntılar sübut edir ki, Orta Asiyada yerləşən qədim türk qəbiristanlıqları və abidələri müəyyən ulduz istiqamətlərinə görə düzülüb. Bu, onların astronomik biliklərinin sadəcə təsadüfi müşahidələrə deyil, dəqiq riyazi təmələ söykəndiyini göstərir. Göy hadisələrinə bu qədər həssas yanaşmaq, türklərin kainatı yalnız fiziki bir məkan deyil, canlı və mənəvi bir sistem kimi qəbul etdiklərinin göstəricisidir. Qədim türklərin göy elmi, həm elmi düşüncənin, həm də mənəvi dəyərlərin vəhdətini təcəssüm etdirir.