Müasir elmin ən mürəkkəb sahələrindən biri olan kvant fizikası, yalnız maddənin mikrosəviyyədəki davranışını izah etməklə qalmır, eyni zamanda insanın varlıq anlayışını yenidən düşünməyə məcbur edir. Əsrlərdir fizika obyektiv reallıq üzərində qurulmuşdu, lakin kvant nəzəriyyəsinin ortaya qoyduğu nəticələr göstərdi ki, müşahidəçinin mövcudluğu və onun şüurlu baxışı, müşahidə edilən obyektin nəticəsinə birbaşa təsir göstərə bilər.

“DogruXeber.tv” bu məsələni elmi baxımdan təhlil edərək, kvant fizikası ilə insan şüurunun mümkün əlaqələrini diqqətə çatdırır.

1920-ci illərdə formalaşmağa başlayan kvant mexanikası klassik fizikanın prinsiplərini kökündən sarsıtdı. Elektronların eyni anda həm dalğa, həm də zərrəcik kimi davrana bilməsi, onların mövqeyinin və sürətinin eyni anda ölçülə bilməməsi və nəticələrin müşahidəçidən asılı olması kimi qəribə hallar alimləri şoka saldı. Xüsusilə məşhur “iki yarıq təcrübəsi” sübut etdi ki, müşahidə aparıldığı zaman hissəciklər fərqli davranır. Bu isə bir çox alimlərə əsas verdi ki, insan şüurunun maddə üzərində real təsiri ola bilər.

“DogruXeber.tv” üçün danışan müasir kvant fizikası mütəxəssisləri qeyd edir ki, bu hadisələri şüurun yaratdığı “realitə sahəsi” ilə əlaqələndirmək hələ tam sübut olunmasa da, ciddi şəkildə nəzərdən keçirilir. Elmi dairələrdə bu əlaqə hələ də mübahisəlidir, lakin bəzi nəzəriyyələr – məsələn, “Orç-OR” modeli – beynin neyron strukturlarında kvant hadisələrinin baş verə biləcəyini irəli sürür. Bu modelə görə, insan şüuru sadəcə beyindəki elektrik siqnallarının nəticəsi deyil, daha fundamental səviyyədə kvant hadisələri ilə bağlıdır.

Əgər bu yanaşmalar doğru çıxarsa, o zaman insan düşüncəsi və qərarları sadəcə bioloji proseslərlə izah oluna bilməz. Bu isə insanın kainatdakı yerinə dair baxış bucağını tamamilə dəyişə bilər. Şüurun fundamental fiziki proseslərlə əlaqəsi olduğu sübut olunarsa, bu, təkcə elmdə deyil, həm də fəlsəfədə, psixologiyada və hətta etik dəyərlərdə böyük dəyişikliklərə səbəb olacaq.

Nəticə etibarilə, kvant fizikası təkcə mikroskopik hissəciklərin deyil, həm də insanın özü haqqında düşüncələrinin sərhədlərini genişləndirir. Şüur və kvant dünyası arasında dəqiq əlaqə hələ tam olaraq müəyyən edilməsə də, bu istiqamətdə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, elm hələ çox sirli qatları olan bir reallıqla qarşı-qarşıyadır.