gundem / sosial / Cəmiyyət
26.09.2025, 15:00
Valideyn-övlad münasibətlərində tükənmişlik sindromu
Valideyn olmaq insanın həyatındakı ən məsuliyyətli və emosional baxımdan yüklü rollardan biridir. Bu rol sevgi ilə yanaşı, yorğunluq, stres və bəzən psixoloji tükənmişlik də gətirir. Müasir dövrdə valideynlər yalnız fiziki deyil, həm də emosional və sosial baxımdan övladlarının rifahını qorumağa çalışarkən öz daxili ehtiyaclarını çox vaxt arxa planda qoyurlar.
“DogruXeber.tv” yazır ki, bu vəziyyət uzun müddət davam etdikdə, valideynlərdə “parental burnout” – yəni valideyn tükənmişliyi sindromu formalaşır. Bu sindrom özünü daimi yorğunluq, məsuliyyət yükündən bezginlik, günahkarlıq hissi və övladla emosional uzaqlaşma kimi göstərir.
Valideyn tükənmişliyi yalnız fiziki yüklənmə ilə bağlı deyil. Cəmiyyətin qoyduğu “ideal ana”, “mükəmməl ata” modeli, sosial mediada digər valideynlərlə müqayisə, uşaq psixologiyası haqqında artan məlumat axını və nəzarət hissinin həddindən artıq artması bu prosesi sürətləndirir.
“DogruXeber.tv” qeyd edir ki, xüsusilə analar arasında bu sindrom daha çox yayılıb, çünki həm ev daxilində, həm də karyerada balans qurmaq istəyi onlarda ciddi emosional və psixoloji gərginlik yaradır. Uşağın hər davranışına cavabdeh hiss etmək, hər səhvdə özünü günahlandırmaq və “yetərincə yaxşı ana/ata deyiləm” düşüncəsi bu sindromu dərinləşdirir.
Tükənmiş valideynin emosional vəziyyəti birbaşa uşağa da təsir edir. Sevgi və diqqət əvəzinə yorğunluq, qıcıqlanma və məsafə ilə qarşılaşan uşaqda isə davranış pozuntuları, güvən problemi və özünü dəyərsiz hiss etmə halları yaranır. Beləliklə, bu sindrom yalnız valideyni deyil, ailə strukturunu da sarsıdır. Həll yolları isə fərdi və sistemli yanaşma tələb edir. Valideynin ilk növbədə öz psixoloji ehtiyaclarını tanıması və dincəlmək üçün vaxt ayırması, yaxınlarından emosional dəstək alması və “mükəmməl” deyil, “yetərli” valideyn olmağı qəbul etməsi vacibdir. Cəmiyyətin bu mövzuda maariflənməsi və psixoloji dəstək imkanlarının artırılması isə prosesin daha sağlam idarə olunmasına kömək edə bilər.


