gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
14.10.2025, 18:00
Aborigen qəbilələrinin torpaq və təbiətə münasibəti
Torpaq və təbiət anlayışları aborigen xalqların dünya görüşündə sadəcə fiziki resurs deyil, canlı, mənəvi və mədəni varlıq kimi qəbul olunur.
“DogruXeber.tv” bildirir ki, Avstraliya aborigenlərindən tutmuş Amazon meşələrindəki yerli qəbilələrə qədər bir çox yerli icma təbiətlə dərin qarşılıqlı asılılıq və harmonik birlik içində yaşayır. Bu yanaşma onların həm dini ayinlərinə, həm də gündəlik həyat tərzinə birbaşa təsir göstərmişdir.
Aborigenlər üçün torpaq — “aid olduqları yer” və “onların mənşəyi” deməkdir. Avstraliya aborigen mifologiyasında "Dreamtime" (Yuxu vaxtı) adlanan kosmoloji sistemə görə, torpaq ruhlar tərəfindən formalaşdırılıb və insan bu ruhani sistemin bir parçasıdır.
“DogruXeber.tv” xəbər verir ki, bu mifoloji çərçivə torpağa münasibəti yalnız iqtisadi deyil, həm də dini və əxlaqi məsuliyyət məsələsinə çevirir.
Ənənəvi aborigen cəmiyyətlərdə torpağın sahiblik anlayışı mülkiyyətə deyil, məsuliyyətə əsaslanır. Torpaq “sahiblənilmir”, ona “baxılır”. Bu, kollektiv mülkiyyət və resursların paylaşılması ideyasını yaradır və müasir ekoloji etikaya yaxın olan bir yanaşmadır. Torpaq yalnız ərzaq və sığınacaq mənbəyi deyil, həm də əcdadların ruhlarının yaşadığı, mədəniyyətin qorunduğu müqəddəs bir varlıq kimi dəyərləndirilir.
Eyni zamanda, aborigenlərin təbiətə münasibəti praktik ekoloji biliklərlə də zəngindir. Onlar heyvanların miqrasiya yollarını, bitkilərin dövrlərini və iqlim dəyişkənliklərini yüz illərlə müşahidə edərək, bu bilikləri nəsildən-nəsilə şifahi şəkildə ötürmüşlər. Bu bilik sistemi – “yerli ekologiya bilikləri” (indigenous ecological knowledge) – bu gün müasir ekologiya və təbii ehtiyatların idarə olunması sahəsində də əhəmiyyət kəsb edir.
“DogruXeber.tv” bildirir ki, aborigenlərin torpağa yanaşması müasir dünyada ətraf mühitin qorunması, bioloji müxtəlifliyin saxlanılması və dayanıqlı həyat tərzinin formalaşması baxımından nümunəvi model kimi öyrənilir. Onların torpağa mənəvi bağlılığı və təbiətə sayğı ilə yanaşması texnoloji cəmiyyətlər üçün dəyərli dərs ola bilər.


