gundem / dunya / maraqli
20.10.2025, 11:00
Qlobal buzlaqların əriməsi: dünya xəritəsi yenidən çəkiləcək
Son 100 ildə Yer kürəsindəki buzlaqların ərimə sürəti əvvəlki geoloji dövrlərlə müqayisədə rekord səviyyəyə çatıb. Qütb buzlaqları, xüsusilə Antarktida və Qrenlandiya örtükləri, hər il milyonlarla ton buz kütləsini itirir. Bu prosesin nəticəsində dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi təkcə sahil bölgələrini deyil, bütövlükdə dünya xəritəsini dəyişmək gücünə malikdir.
“DogruXeber.tv” elmi mənbələrə əsaslanaraq xəbər verir ki, əgər buzlaqlar tam şəkildə ərisə, qlobal dəniz səviyyəsi təqribən 65-70 metr yüksələ bilər. Bu isə dünya tarixində görünməmiş coğrafi dəyişikliklərə səbəb olacaq.
Belə bir ssenaridə sahilyanı və alçaq ərazilər su altında qalacaq. Niderland, Banqladeş, Maldiv adaları kimi ölkələrin böyük hissəsi, hətta bütövlüklə xəritədən silinə bilər. “DogruXeber.tv” üçün müsahibə verən klimatoloqlar bildirirlər ki, dünya əhalisinin təxminən 10%-i dəniz səviyyəsinə yaxın ərazilərdə yaşayır. Bu insanların məcburi köçü, iqtisadi və sosial böhranları da özündən sonra gətirəcək. ABŞ-ın Florida əyaləti, Hindistanın Mumbai şəhəri, Britaniyanın London bölgəsi və Çinin sahilyanı meqapolisləri təhlükə altındadır.
Dəniz səviyyəsinin yüksəlməsi yalnız quru ərazilərin itməsinə deyil, həm də su hövzələrinin duzluluğunun dəyişməsinə, su həyatının balanssızlaşmasına və qlobal iqlim dövranının pozulmasına səbəb olacaq. Bu isə kənd təsərrüfatı, içməli su ehtiyatları və ümumi ekosistem üçün fəlakət deməkdir. Ərimiş buzlaqların içində yüzmin illərdir donmuş mikroorqanizmlərin və virusların aktivləşməsi ehtimalı da əlavə təhlükə yaradır. Bu risklər sadəcə nəzəri deyil – artıq Sibir bölgəsində donmuş torpaqlardan aktivləşmiş qədim bakteriyaların izinə rast gəlinib.
Bu dəyişikliklər təkcə coğrafiyanı yox, geopolitik güc balansını da dəyişdirəcək. Yeni sualtı sərhədlər, məcburi miqrasiyalar və resurs üstündə rəqabət dünya siyasətini yenidən formalaşdıra bilər. İqlim dəyişikliyi artıq gələcəyin deyil, bu günün problemidir və insanlıq ya uyğunlaşacaq, ya da təbii qüvvələrin qarşısında zəifləyəcək.


