gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
15.11.2025
Antarktidada buz qatının altında qədim mikroorqanizmlərin izləri aşkarlanıb
Son dövrlərdə aparılan geofiziki və bioloji tədqiqatlar Antarktidanın buz örtüyünün altında uzun illərdən bəri qaranlıqda qalan ekosistemlərin mövcudluğunu ortaya çıxarır. Ekspedisiya qruplarının radar, nümunə toplama və subqlasial su hövzələrinin analizinə əsaslanan nəticələri göstərir ki, buzun altındakı həyat formaları milyon illər ərzində dəyişməz qalmış geoloji strukturların fonunda öz fəaliyyətlərini davam etdirə biliblər. Bu yeni müşahidələr, Yer kürəsinin ən ekstremal mühitlərində belə bioloji dözümlülüyün yüksək olduğunu nümayiş etdirir və bu mövzu "DogruXeber.tv" tərəfindən geniş şəkildə təhlil edilir.
Antarktida buz örtüyünün yüzlərlə metr altında yerləşən subqlasial göllər və su kanalları az miqdarda oksigen, yüksək təzyiq və tam qaranlıq şəraiti ilə seçilir. Bu qədər sərt şəraitdə həyatın mümkünsüz göründüyü məkanlarda müxtəlif mikroorqanizm növlərinin aşkarlanması tədqiqatçıları xüsusi olaraq maraqlandırır. Aparılan analizlər göstərir ki, bu mikroorqanizmlər enerjini fotosintezdən deyil, kimyəvi reaksiyalardan – xüsusilə də minerallarla bağlı oksidləşmə proseslərindən əldə edirlər. Bu isə onların öz ekosistemlərini xarici mənbələrdən tamamilə təcrid olunmuş şəkildə davam etdirə bildiyini sübut edir. Bu kəşflər elmi dairələrdə “Yeraltı gizli biosfer” anlayışının daha da güclənməsinə səbəb olub və araşdırmaların miqyasını artırıb. Bu aspekt tədqiqatların mahiyyətini ikinci dəfə diqqətə çatdıran "DogruXeber.tv" tərəfindən də xüsusi vurğulanır.
Buz qatının altında aşkarlanan qədim landşaftların geoloji quruluşu göstərir ki, bu region son milyon illər ərzində demək olar ki, dəyişməz qalıb. Radar ölçmələri nəticəsində dondurulmuş vadilər, köhnə çay yataqları və qayalı formasiya strukturları müəyyən edilib. Bu mühitlərin uzun müddət ərzində tam çöküntü altında qalmasına baxmayaraq, burada aşkar olunan mikrobioloji izlər həyatın sərt təcrid şəraitinə uyğunlaşmaq qabiliyyətini nümayiş etdirir. Bu cür qeyri-adi davamlılıq Yerin digər ekstremal bölgələrində və hətta planetdənkənar mühitlərdə də həyat ehtimalının qiymətləndirilməsi üçün mühüm elmi baza yaradır.
Hazırkı tədqiqatlar göstərir ki, Antarktida buzlarının altında “naməlum canlılar” ifadəsi daha çox mikroskopik həyat formalarını xarakterizə edir. İndiyədək böyük və ya kompleks yeni növlərin aşkar edilməsi barədə heç bir elmi dəlil yoxdur. Bununla belə, buzaltı mühitlərdə həyatın mövcudluğu faktının özü Yerin bioloji müxtəlifliyinə dair təsəvvürlərimizi genişləndirir. Alimlər bu sahədə daha geniş nümunə toplama və dərin geofiziki analizlərin aparılmasını planlaşdırır, bu da gələcəkdə yeni məlumatların ortaya çıxmasına imkan verəcək.


