gundem / Cəmiyyət
11.08.2025, 10:00
Azərbaycanın geosiyasi seçimi: Vaşinqton sazişi və regionda yeni təhlükələr - Kamal Əsgərov yazır
Tanınmış jurnalist, “dogruxeber.tv” informasiya agentliyinin təsisçisi və rəhbəri Kamal Əsgərov şəxsi Facebook hesabında Azərbaycanın geosiyasi seçimi və regionda formalaşan yeni təhlükələrə dair dərin və əhatəli analizini paylaşıb. Onun bu təhlili ölkəmizin qərbə inteqrasiya strategiyasının həm imkanlarını, həm də qarşılaşdığı çağırışları peşəkarcasına ortaya qoyur.
“dogruxeber.tv” olaraq, Kamal Əsgərovun fikir və analizlərini olduğu kimi təqdim edir və oxucularımızı bu mühüm mövzu ətrafında düşünməyə dəvət edirik:
"Azərbaycanın xarici siyasətində qərbə inteqrasiya strategiyası müasir geosiyasi kontekstdə ölkənin beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Lakin, bu strateji istiqamət, mövcud sosial-iqtisadi strukturlar və tarixi amillərlə əlaqələndirildikdə, müəyyən risklərin və çağırışların mövcudluğu müşahidə olunur.
Tarixi perspektivdən yanaşdıqda, Azərbaycanın uzun müddət Sovet İttifaqı tərkibində olması və bu müddət ərzində formalaşan siyasi-iqtisadi münasibətlər sistemi ölkənin daxili siyasi sabitliyinə və iqtisadi dayanıqlığına təsir edən mühüm faktorlar sırasındadır.
Rusiya Federasiyasının regiondakı geosiyasi maraqları və həmin maraqların reallaşması üçün istifadə etdiyi iqtisadi-siyasi təzyiq mexanizmləri Azərbaycanın daxili təhlükəsizliyini potensial təhdid altına alır.
Sosial-iqtisadi kontekstdə isə işsizlik səviyyəsinin yüksəkliyi, əmək bazarının məhdudlaşması və iqtisadi monopoliyaların mövcudluğu sosial gərginliyin artmasına zəmin yaradır və bu, dövlət idarəçiliyində struktur islahatların həyata keçirilməsinin vacibliyini göstərir.
Dövlət siyasətinin iqtisadi liberallaşma və hüquqi şəffaflıq prinsipləri əsasında yenidən formalaşdırılması, sosial ədalətin təmin olunması və siyasi legitimliyin gücləndirilməsi daxili sabitliyin qorunmasında həlledici rol oynayır.
Eyni zamanda, Ukrayna nümunəsi göstərir ki, qərbə inteqrasiya siyasəti regional güclərin strateji maraqlarına zidd olduqda, hərbi-siyasi təzyiqlər və xarici müdaxilələr riski artır.
Bu kontekstdə Azərbaycan üçün xarici siyasətin daxili siyasətlə sinxronlaşdırılması, dövlət institutlarının gücləndirilməsi və vətəndaşların hüquq bərabərliyinin təmin olunması strateji zərurət kimi qiymətləndirilməlidir.
Yalnız bu yanaşma Azərbaycan Respublikasının davamlı inkişafını və regionda sabitlik rolunu təmin edə bilər.
Son günlərdə Vaşinqtonda imzalanan üçtərəfli saziş isə Cənubi Qafqaz regionunda geosiyasi dinamikanın yenidən formalaşması baxımından mühüm hadisə kimi dəyərləndirilir.
Bu saziş Azərbaycan, Ermənistan və ABŞ arasında regionda sülhün təmin olunması, iqtisadi əməkdaşlığın inkişafı və təhlükəsizlik məsələlərinin qarşılıqlı şəkildə həllini nəzərdə tutur.
Sazişin həyata keçirilməsi, xüsusilə uzun müddət davam edən münaqişələrin sülh yolu ilə həllinə imkan yaradaraq regional sabitliyə töhfə verə bilər.
Lakin, bu prosesin uğuru daxili siyasi iradənin möhkəmləndirilməsi, həmçinin Rusiyanın bu sazişə reaksiyasından asılıdır.
Rusiya potensial olaraq öz təsir dairəsinin azalmasını qəbul etməyə bilər və regional maraqlarının qorunması üçün müxtəlif siyasi və iqtisadi təzyiqlərdən istifadə edə bilər.
Digər tərəfdən, sabitlik və əməkdaşlıq perspektivləri ölkənin iqtisadi inkişafına, xarici investisiyaların artmasına və enerji nəqliyyatının şaxələndirilməsinə müsbət təsir göstərə bilər.
Bu da sosial-iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşmasına və daxili sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edə bilər.
Tramp administrasiyasının Cənubi Qafqaza yanaşması isə daha çox strateji və iqtisadi maraqlara fokuslanmışdır.
ABŞ-ın bu regionda nüfuzunun artırılması, enerji resurslarına çıxışın təmin olunması və Rusiyanın təsir dairəsinin zəiflədilməsi Tramp dövründə prioritet məsələlər olmuşdur.
Tramp administrasiyası, regional münaqişələrin sülh yolu ilə həllini dəstəkləməklə yanaşı, iqtisadi tərəfdaşlıqların genişləndirilməsinə xüsusi önəm vermişdir.
Bununla belə, Cənubi Qafqaz ABŞ üçün əsas prioritet bölgələrdən biri olmamış, daha çox böyük geosiyasi arenalarda (məsələn, Yaxın Şərq, Çin və Rusiya ilə münasibətlər) diqqət mərkəzində olmuşdur.
Buna görə də, Vaşinqtonun bu regionda aktivliyi əsasən iqtisadi maraqlar və enerji təhlükəsizliyi çərçivəsində məhdudlaşmışdır.
Nəticə etibarilə, üçtərəfli saziş və ABŞ-ın Cənubi Qafqaza yanaşması Azərbaycan üçün həm yeni imkanlar, həm də ciddi risklər doğurur.
Bu kontekstdə Azərbaycanın xarici və daxili siyasətində balanslı, çevik və uzunmüddətli strategiyanın formalaşdırılması zəruridir ki, bu da ölkənin davamlı inkişafına və regional sabitliyə xidmət etsin."
https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=4078628095708735&id=100006847546347&rdid=ttv8eiiYfvceDScq#


