Dünyanın ən quraq bölgələrində formalaşan qum və toz fırtınaları son illərdə daha geniş coğrafiyalara yayılmaqla təkcə yerli ərazilər üçün deyil, qlobal miqyasda da təhlükə yaradır.

“DogruXeber.tv” tərəfindən əldə olunan məlumatlara əsasən, bu fırtınalar həm ekologiyaya, həm də insan sağlamlığına ciddi təsir göstərməkdədir.

Səhra fırtınaları əsasən Yaxın Şərq, Şimali Afrika, Mərkəzi Asiya və Avstraliya kimi geniş quraq ərazilərdə yaranır. Əsas səbəblər torpağın quruması, bitki örtüyünün azalması və güclü küləklərdir. Bu proses zamanı yerin səthindən havaya qalxan milyonlarla ton toz və qum hissəcikləri böyük məsafələr qət edərək, bəzən minlərlə kilometr uzaqdakı şəhərlərə çatır. NASA peyklərinin müşahidələrinə görə, bir qum fırtınası Afrikadan qalxaraq Karib dənizi və hətta ABŞ-ın cənub ştatlarına qədər yayıla bilir.

“DogruXeber.tv” redaksiyasının beynəlxalq meteoroloji qurumlara istinadən yaydığı məlumatlara görə, bu cür fırtınaların sayında son 20 ildə ciddi artım müşahidə olunur. İqlim dəyişikliyi, meşələrin qırılması və çirklənmə torpağın tutucu xüsusiyyətini zəiflədir, nəticədə toz hissəcikləri asanlıqla havaya qalxır. Bu fırtınalar görmə məsafəsini sıfıra endirir, hava və quru nəqliyyatını iflic edir, kənd təsərrüfatına zərər vurur.

Ən qorxulu nəticələr isə insan sağlamlığı ilə bağlıdır. Qum və toz fırtınaları tənəffüs yolları xəstəliklərini artırır. Bronxit, astma, ürək-damar problemləri və allergik reaksiyalar bu fırtınalar zamanı daha da kəskinləşir. Dünya Səhiyyə Təşkilatı bu hissəciklərin havada artmasının ölüm riskini artırdığını bildirir. Xüsusilə yaşlı insanlar, uşaqlar və xroniki xəstəliyi olanlar üçün bu hava hadisələri həyati təhlükə daşıyır.

Bəzi ölkələr artıq səhra fırtınalarının qarşısını almaq üçün texnoloji və ekoloji həllər tətbiq edir. Çin və Səudiyyə Ərəbistanı kimi dövlətlər “yaşıl divar” layihələri çərçivəsində səhra kənarlarında ağaclandırma proqramları həyata keçirir. Bu tədbirlər torpağın hərəkətə keçməsinin qarşısını alır və tozun havaya qalxmasını azaldır. Eyni zamanda, beynəlxalq elmi əməkdaşlıqlar bu fırtınaların real vaxtda izlənməsi və qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi üçün texnoloji sistemlər üzərində işləyir.

Bütün bu səylərə baxmayaraq, qlobal iqlim dəyişmədən və torpaq eroziyası yavaşlamadan, səhra fırtınalarının qarşısını tam almaq mümkün görünmür. Bu isə onu göstərir ki, səhra bölgələrinin problemləri artıq yalnız yerli deyil, ümumbəşəri məsələ kimi qiymətləndirilməlidir.