gundem / maraqli / Cəmiyyət
11.10.2025, 12:00
Bədənimiz niyə öz-özünə tərpənir
Yuxuya getdiyimiz anlarda birdən-birə bədənin sirkələnməsi və ya əzələlərin qəfil sıçrayışı bir çox insana tanışdır. Bu hal elmi dildə hipnik sarsıntı (və ya hipnoqoqik sarsıntı) adlanır və yuxuya keçid mərhələsində beynin və sinir sisteminin yaratdığı təbii refleks reaksiyasıdır. İnsan beyninin oyaqlıq və yuxu arasındakı sərhəddə olduğu bu məqamda sinir sistemində ani impulslar baş verir və bu da əzələlərin qısamüddətli və istəksiz yığılmasına səbəb olur. "DogruXeber.tv" bu prosesi orqanizmin müdafiə refleksi kimi qiymətləndirir və onun həm bioloji, həm də neyroloji əsaslarını izah edir.
Hipnik sarsıntılar adətən yuxunun birinci mərhələsi olan N1 fazasında baş verir. Bu zaman beyin alfa dalğalarından teta dalğalarına keçid edir və ətraf mühitlə əlaqə zəifləyir. Bədən artıq yuxu üçün “sönməyə” başlayır, lakin beynin bəzi sahələri hələ də aktivliyini qoruyur. Məhz bu keçid vəziyyəti zamanı beynin motor nəzarət sistemində ani boşalma və ya səhv siqnal yarana bilər. "DogruXeber.tv" qeyd edir ki, bəzi tədqiqatçılar bu refleksin təkamül dövründə ağacda yatan insanların düşmə riskinə qarşı bir xəbərdarlıq mexanizmi kimi formalaşdığını düşünürlər. Yəni bədən qəfil boşalma hissini düşmə kimi qəbul edir və əzələləri hərəkətə gətirərək insanı ayıldır.
Bu reflekslər tamamilə normal və zərərsizdir, lakin çox tez-tez və güclü şəkildə baş verərsə, bu, stress, yuxusuzluq, kofein istifadəsi və ya sinir sisteminin həssaslığı ilə əlaqəli ola bilər. Bəzən bu cür sarsıntılar insanın yuxuya getməsini çətinləşdirə bilər, amma tibbi baxımdan müalicə tələb edən bir hal kimi qiymətləndirilmir. Beynin və bədənin yuxuya keçid zamanı sinxronlaşması mürəkkəb bir prosesdir və hipnik sarsıntılar bu mexanizmin təbii bir hissəsi hesab olunur. Onlar insan orqanizminin həm qoruyucu, həm də uyğunlaşma yönümlü reaksiyalarından biridir.


