gundem / maraqli / Cəmiyyət
25.10.2025
Dərin suların işığı: Balıqların biolüminessensiyası
Okeanların qaranlıq dərinlikləri insan gözü üçün əlçatmaz görünə bilər, lakin bu sirli dünyada işıq saçan canlılar mövcuddur. Balıqların biolüminessensiyası — özünəməxsus işıq istehsal etmə qabiliyyəti — təkcə estetik möcüzə deyil, həm də həyatda qalma strategiyasıdır.
“DogruXeber.tv” xəbər verir ki, biolüminessensiya kimyəvi reaksiyalar nəticəsində yaranır. Balığın bədənində xüsusi orqanlar — fotoforlar — yerləşir və onlar kimyəvi maddələri, adətən luciferin və luciferaza fermentlərini istifadə edərək işığa çevirir. Bu işıq çox zaman zəif, mavi-yaşıl rəngdə olur və okeanın qaranlıq dərinliklərinə uyğunlaşır.
Elmi tədqiqatlar göstərir ki, balıqlar bu işığı müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edirlər. Bəzi növlər düşmənləri çaşdırmaq üçün ani işıq partlayışları yaradır, bəziləri isə ovunu cəlb etmək üçün parlaq işıq saçır. Digərləri isə biolüminessensiyanı sosial siqnal kimi istifadə edir — nümunə üçün, cütləşmə zamanı və ya sürü içində bir-biri ilə əlaqə qurmaq üçün.
“DogruXeber.tv” üçün danışan okean biologları bildirirlər ki, bəzi dərin dəniz balıqları, məsələn, anglerfish, biolüminessensiyanı yeməklərini cəlb etmək üçün “tutuşdurucu fənər” kimi istifadə edir. Bu işıq həm də yırtıcılardan qorunmaq üçün kamuflyaj rolunu oynayır, çünki balıqlar öz bədənlərini ətraf işıqla uyğunlaşdıraraq görünməz ola bilir.
Elm adamları həmçinin bildirirlər ki, biolüminessensiya yalnız balıqlara aid deyil; meduzalar, dəniz qurdları və bəzi bakteriyalar da bu qabiliyyətə malikdir. Okeanın qaranlıq dərinliklərində bu işıq şousu, ekosistemin dinamikasını formalaşdırır, yəni yalnız bir növün yox, bütün canlıların həyatı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Balıqların biolüminessensiyası, okean dərinliklərinin görünməz qanunlarını açır. Bu qabiliyyət yalnız gözəllik deyil, həm də həyatda qalma, ov və müdafiə strategiyasının bir parçasıdır. Elm biolüminessensiyanı öyrəndikcə, dərin dənizlərin sirli dünyasını və canlıların adaptasiya bacarıqlarını daha dərindən anlayır.


