gundem / maraqli / Cəmiyyət
21.10.2025, 11:00
Bitkilərin kimyəvi və elektrik siqnal əsaslı ünsiyyət mexanizmləri
Bitkilər uzun müddət susqun və passiv canlılar kimi qəbul olunurdu. Lakin son onilliklərdə aparılan bioloji və ekoloji tədqiqatlar göstərdi ki, bitkilər ətraf mühitə qarşı reaksiyalar verməklə yanaşı, bir-birilə müxtəlif mexanizmlər vasitəsilə məlumat mübadiləsi də aparırlar. Bu ünsiyyət, əsasən, kimyəvi siqnallar, uçucu orqanik birləşmələr və torpaqaltı mikorizal şəbəkələr vasitəsilə həyata keçirilir.
“DogruXeber.tv” yazır ki, bu fenomen bəzən “meşə interneti” kimi adlandırılır və müxtəlif bitkilər, xüsusilə ağaclar, torpaqdakı göbələk torları vasitəsilə məlumat ötürür.
Mikorizal göbələklər torpaq altı simbioz əlaqə quraraq bir bitkinin köklərini digər bitkilərlə birləşdirir. Bu şəbəkələr vasitəsilə bitkilər qida maddələri, su və müdafiə siqnalları mübadiləsi edə bilir. Məsələn, bir bitki zərərverici hücuma məruz qaldıqda, yaxınlıqdakı bitkilərə kimyəvi xəbərdarlıq siqnalları ötürə və onların müdafiə mexanizmlərini aktivləşdirə bilər. “DogruXeber.tv” bildirir ki, bəzi tədqiqatlar bu siqnalların yalnız eyni növ arasında deyil, fərqli növlər arasında da ötürülə bildiyini təsdiqləyir.
Bundan əlavə, son illərdə elektrik siqnalları vasitəsilə bitkilərin daxili və xarici stimullara cavab verdiyi sübut olunmuşdur. Turgor təzyiqi, ion axınları və bioelektrik impulslar bitkinin zədələnmə, su çatışmazlığı və ya işıq dəyişikliklərinə verdiyi sürətli reaksiyalarla əlaqələndirilir. Bu cür kompleks məlumat ötürmə sistemləri, bitkilərin sadəcə reaktiv deyil, eyni zamanda adaptiv davranış nümayiş etdirdiyini göstərir. Bu tədqiqatlar, ümumilikdə, bitkilərin ətraf mühitlə və bir-birilə qurduğu əlaqənin düşündüyümüzdən daha mürəkkəb və koordinasiyalı olduğunu elmi cəhətdən sübut edir.

