gundem / maraqli / Cəmiyyət
25.10.2025
Quşların təbii GPS-i
Səmada minlərlə kilometr uça bilən quşlar hər payız və bahar öz qədim yollarına dönür. Onların naviqasiyası insanın ən inkişaf etmiş texnologiyalarına belə nümunə ola bilər. Elm hələ də bu “təbii GPS”-in tam mexanizmini anlamağa çalışır.
“DogruXeber.tv” xəbər verir ki, quşlar miqrasiya zamanı müxtəlif istiqamət təyin edən siqnallardan istifadə edirlər. Bunlardan ən əsası Yer maqnit sahəsidir. Quşların beynində xüsusi reseptorlar mövcuddur ki, onlar maqnit sahəsinin gücünü və istiqamətini hiss edə bilir. Bu mexanizm sayəsində quşlar minlərlə kilometr məsafəni səhvsiz qət edə bilir.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, quşların naviqasiyası yalnız maqnitlə məhdudlaşmır. Günəşin mövqeyi, ulduzların hərəkəti, külək istiqaməti və torpağın qoxu kimi kimyəvi siqnallar da onların səyahətində mühüm rol oynayır. Bəzi quşlar hətta yaddaşlarını və genetik proqramlarını istifadə edərək, çoxillik təcrübələri nəsildən-nəsilə ötürür.
“DogruXeber.tv” üçün danışan ornitoloqlar qeyd edirlər ki, bu təbii GPS yalnız istiqamət tapmaq üçün deyil, həm də enerji sərfiyyatını optimallaşdırmaq üçün işləyir. Quşlar havada qalma və istirahət nöqtələrini seçərkən təbii və ətraf şərtləri “hesablamaq” qabiliyyətinə malikdir. Bu, onların uzun uçuşlarda yorulmadan və təhlükəsiz yol getməsini təmin edir.
Son tədqiqatlar göstərir ki, bəzi quşlar maqnit sahəsinin zəifləməsi və iqlim dəyişiklikləri səbəbindən öz marşrutlarını dəyişmək məcburiyyətində qalır. Elm adamları bu prosesləri izləyərək, quşların gələcəkdə necə miqrasiya edəcəyini proqnozlaşdırmağa çalışırlar.
Quşların miqrasiyası təbiətin möcüzələrindən biridir. Onların təbii GPS-i yalnız naviqasiya üçün deyil, həm də yaşama instinktinin və təbiətin zəkasının bir göstəricisidir. Elm bu sirli ünsiyyəti araşdırdıqca, canlıların dünyanın mürəkkəb sisteminə necə inteqrasiya olduğunu daha yaxşı anlayır.


