Cəmiyyətdə insanların qərar vermək, özlərini ifadə etmək və sərbəst şəkildə yaşamaq imkanları çox zaman “başqaları nə deyər?” qorxusu ilə məhdudlaşır. Bu hal sadəcə fərdi seçimlərə deyil, həm də geniş sosial davranışlara təsir göstərir. İnsanlar geyim seçimindən tutmuş ailə qurmağa, peşə dəyişməyə qədər hər bir addımda cəmiyyətin hökm edən baxışlarını nəzərə almağa məcbur qalırlar.

Psixoloqlar bu vəziyyəti ictimai mühakimə qorxusu kimi izah edir.

“dogruxeber.tv”ın araşdırmasına görə, bu qorxunun əsas səbəbləri arasında uşaqlıqda verilən tərbiyə modeli, kollektiv düşüncə sistemi və nəsildən-nəslə ötürülən sosial normalar dayanır.

Ən çox rast gəlinən nümunələrə aşağıdakılar daxildir:

Gənclərin öz istədikləri ixtisası seçə bilməməsi

Qadınların geyim seçimində məhdudiyyət hiss etməsi

İnsanların ailə qurmaq və ya boşanmaqla bağlı qərarlarını uzatması

Şəxsi həyat barədə açıqlama verməkdən çəkinmək

Sosial mediada “daha çox bəyəni almaq” üçün özünü süni şəkildə təqdim etmək

Ekspertlər bildirirlər ki, bu cür qorxu zamanla özünə inamın zəifləməsinə, şəxsiyyətin basqılanmasına və psixoloji narahatlıqlara səbəb ola bilər. Ən təhlükəli nəticələrdən biri isə insanın öz həyatının sükanını başqalarının əlinə verməsidir.

Sosioloqların fikrincə, bu qorxunun kökləri əsasən patriarxal sistemin və kollektiv yanaşma tərzinin üstünlük təşkil etdiyi cəmiyyət modelindən qaynaqlanır. Belə mühitlərdə fərdi seçim deyil, “nə qədər uyğun davranırsan” prinsipi əsas götürülür.

“dogruxeber.tv” olaraq, bu məsələyə fərqli baxış bucaqları təqdim edərək, cəmiyyətin sağlam inkişafı üçün şəxsi sərbəstliyin qorunmasının vacibliyini vurğulayırıq. Fərdi qərarların hörmətlə qarşılandığı, insanın kimliyini sərbəst ifadə edə bildiyi bir cəmiyyət daha balanslı və dayanıqlı olur.

Bu qorxunun azaldılması üçün ailədən başlayaraq məktəblərdə və ictimai institutlarda fərdi sərbəstliyə hörmət, azad fikir və emosional təhlükəsizlik mühiti yaradılmalıdır. Çünki azad düşüncəli cəmiyyət, özünə inanan fərdlərlə qurulur.