gundem / sosial / Cəmiyyət
19.08.2025, 14:30
Bir stəkan çay və qiymətin içində itib-batan maaşlar
"dogruxeber.tv" redaksiyasına son aylar daxil olan məktublarda və sosial şəbəkə reaksiyalarında təkcə bazar qiymətlərinə deyil, bu qiymətlərə qarşı insanların acizliyinə diqqət çəkilir. Çünki söhbət artıq bahalıqdan yox, maddi imkansızlığın gündəlik həyatı boğmasından gedir. Məsələn, bir stəkan çayın 2 manata satıldığı bir şəhərdə, insanlar hələ də ayda 280–350 manat pensiya, 400–600 manat arası əməkhaqqı ilə yaşamağa məcbur qalırlar.
Bakının müxtəlif mərkəzlərində “çayxana” adı ilə fəaliyyət göstərən kafe və restoranlar əvvəllər sadə insanların görüş, istirahət, ünsiyyət yeri idisə, bu günlərdə qiymətlərinə görə ayrıcalıqlı təbəqənin klubuna çevrilməkdədir. Bir stəkan çay, bir kiçik şirniyyatla bərabər hesaba 5–8 manat yazıldıqda, bu, günlərlə qəpik-qəpik hesablayan təqaüdçü üçün artıq sadəcə real olmayan bir görüntüdür.
Əhalinin geniş kütləsi hələ də rəsmi statistikada görünməyən işsizliklə və gizli yoxsulluqla mübarizə aparır. Məhəllə dükanında 20 qəpik verib “yarım çörək” alan insanlar – bu ölkənin gerçək üzüdür. İşsiz gənclər, müvəqqəti işlərlə dolanan ailə başçıları, pensiyası dərman xərclərini belə ödəmir deyə borca düşən yaşlılar – bu cəmiyyətin “əsas kütləsidir”, amma heç kim onlara çay içə biləcək qədər belə iqtisadi nəfəs buraxmır.
"dogruxeber.tv" əməkdaşlarının apardığı son müşahidələrə əsasən, bir çox ictimai iaşə obyektində artıq “minimum sifariş” sistemi tətbiq olunur – yəni sadəcə çay sifariş etmək belə bəzən mümkün olmur. Bu isə sadə vətəndaş üçün əylənmək, istirahət etmək hüququnun daha bir formada əlindən alınmasıdır. Onun bu şəhərdə sadə bir çay stəkanında belə yeri yox kimidir.
Maraqlıdır, illərlə təbliğ edilən “orta təbəqə formalaşır” tezisi, indi nə üçün yalnız bahalı mərkəzlərdəki bir neçə yüksək gəlirli ailə ilə təmsil olunur? Tələbə kirayə pulunu ödəmək üçün iki işə girirsə, pensiyaçı qışda evini isidə bilmirsə, əməkhaqqı alan valideyn uşağını məktəbə qarnı tox göndərə bilmirsə – o çayın içindəki nəmlikdən çox, acizlik buxarlanır.
Bu gün bir çox ailə üçün “çay içmək” artıq bir sosial lüksdür. Halbuki çay – bu xalqın paylaşmaq, söhbətləşmək, nəfəs almaq vasitəsi idi. İndi isə həmin stəkan, hər kəsin cibindəki boşluğu daha aydın göstərən bir güzgüyə çevrilib. Bəzən bir stəkan çay bəlkə də ən sakit anı hədiyyə edə bilərdi. Amma indi o sakitlik belə, cib hesabı ilə pozulur.
Yaşamaq daha çətindir, çay içmək isə daha bahalı. Bu təkcə inflyasiya deyil, insanın ən elementar istirahət haqqının da sistemli şəkildə əlindən alınmasıdır.


