gundem / maraqli / Cəmiyyət
22.10.2025
Bitkilərin musiqiyə reaksiyası: səslə rəqs edən yaşıl canlılar
Bitkilər uzun müddət ərzində sadəcə passiv canlılar kimi qəbul edilirdi. Lakin son illərin elmi araşdırmaları onların ətraf mühitə aktiv şəkildə reaksiya verdiyini, bəzi hallarda isə eşitmə duyğusuna bənzər şəkildə səs dalğalarını qavradığını ortaya qoyub.
"DogruXeber.tv" yazır ki, müxtəlif laboratoriyalarda aparılan eksperimentlərdə eyni şəraitdə saxlanılan bitkilərdən bəzilərinə klassik musiqi, digərlərinə isə heç bir səs verilməyib. Musiqi ilə təmasda olan bitkilərin daha sürətli böyüdüyü, yarpaq genişliyinin artdığı və çiçəkləmə dövrünün tezləşdiyi müşahidə olunub.
Bu fenomenin arxasında dayanan əsas mexanizm vibroakustik təsirdir. Səs dalğaları havada yayılan mexaniki titrəyişlərdir və müəyyən tezliklərdə bitki hüceyrələri bu titrəyişlərə cavab verə bilir. Məsələn, Hindistanda və Cənubi Koreyada aparılan sınaqlarda klassik musiqi sədalarının bitkilərin hormonal balansına – xüsusilə auxin və gibberellin hormonlarının səviyyəsinə – təsir etdiyi qeyd olunub. Bu hormonlar isə hüceyrə bölünməsi və uzanma proseslərini tənzimləyir. "DogruXeber.tv" bildirir ki, bəzi tədqiqatçılar musiqinin yalnız fiziki dalğa deyil, həm də energetik rezonans yaratdığını və bu rezonansın bitkinin bioloji sahəsi ilə əlaqəyə girdiyini iddia edir.
Bitkilərin musiqiyə reaksiyası təkcə inkişafla məhdudlaşmır. Onların yarpaq hərəkətləri, hüceyrə membranlarında ion axınları, hətta fotosintez prosesi belə musiqinin ritminə və növünə görə dəyişiklik göstərə bilir. Zərif, melodik səslər altında bəzi bitkilərin "rəqs etdiyi", yəni yarpaqların ritmik şəkildə hərəkət etdiyi qeydə alınıb. Bunun əksinə olaraq, sərt və nizamsız səslərin – xüsusilə də metal musiqisinin – bitki üzərində stres reaksiyası yaratdığı, yarpaq səthində mikrozədələnmələrə səbəb olduğu göstərilib. Bu hallar bitkilərin müəyyən tezliklərə uyğun rezonans verdiyini, yəni ətraf aləmlə enerji və informasiya mübadiləsinə açıq olduqlarını sübut edir.
Bitkilərin musiqiyə reaksiyası haqqında biliklər təkcə elmi maraq doğurmur, həm də kənd təsərrüfatı, istixana texnologiyaları və ekoloji dizayn sahələrində praktik tətbiqlər vəd edir. Musiqi vasitəsilə məhsuldarlığın artırılması, bitkilərin stresə davamlılığının gücləndirilməsi və bərpaedici mühitlərin yaradılması gələcəkdə daha geniş yayılacaq sahələrdən biri kimi görünür. Eyni zamanda bu fakt, insan və təbiət arasında daha incə, səs və enerji üzərindən qurulan əlaqənin dərk edilməsinə təkan verir.


