gundem / dunya / maraqli / Cəmiyyət
4.10.2025
Bədən istiliyinə görə geyim dəyişən heyvanlar: Termodinamik müdafiə üsulları
Təbiət canlılara təkcə yaşamaq üçün deyil, yaşadıqları mühitlə uzlaşmaq üçün də bir çox unikal qabiliyyət bəxş edib. Bəzi heyvanlar, insan geyim texnologiyalarını xatırladan şəkildə, bədən istiliyinə uyğun olaraq dərilərinin, tüklərinin, rənglərinin və ya qalınlıqlarının formasını dəyişə bilirlər. Bu canlılar bədənlərini ətraf mühitə uyğunlaşdıraraq həm temperaturu tənzimləyir, həm də enerji itkisindən qorunurlar. “DogruXeber.tv” bu canlıların gizli termodinamik müdafiə üsullarını araşdırıb.
Ən tanınmış nümunələrdən biri Arktika dovşanıdır. Bu heyvan qışda bembəyaz, yayda isə torpaq rənginə çevrilən tük örtüyü ilə yaşadığı sərt iqlimə uyğunlaşır. Təkcə kamuflyaj deyil, tüklərinin qalınlığı və sıxlığı da dəyişərək istilik saxlama gücünü artırır. “DogruXeber.tv” tərəfindən toplanan araşdırmalara əsasən, bəzi kərtənkələ və sürünən növləri də bədənlərinin səth temperaturuna uyğun olaraq rəng dəyişdirirlər. Beləliklə, onlar ya günəş işığını daha çox əks etdirir, ya da əmilən istiliklə özlərini isidirlər.
Pinqvinlər və ayılar kimi iri bədənli canlılarda isə istilik tənzimləməsi dərialtı yağ təbəqəsi ilə yanaşı, tüklərin “hava cibləri” yaratması ilə mümkün olur. Bu canlılar temperatur dəyişəndə tüklərini şişirdərək ya bədənə daha yaxın saxlayır, ya da aralayaraq bədənin nəfəs almasına imkan yaradır. Bu, sanki geyim qatlarını dəyişmək kimi işləyir. Bu gün bədən istiliyini tənzimləyən ağıllı geyim texnologiyaları təbiətin bu sirli sistemlərindən ilham alaraq hazırlanır. Təbiət artıq min illərdir bu “texnologiyanı” mükəmməl şəkildə tətbiq edir.


